Don’t Miss Out

Geçen hafta başlayan ve koca bir haftayı kaplayan “Black Friday” ya da bizdeki adı ile “Muhteşem Cuma” veya “Efsane Cuma” kampanyasının son içeriğini yazıyor analizleri ve gözlemlerimizi paylaşıyoruz.

Kasım ayı bir çok firmanın kampanyalarının bol olduğu dönemdir. Geçen haftalarda olan 11.11 alışveriş çılgınlığının (11.11 kampanyası ile ilgili yazıya buradan ulaşabilirsiniz) üzerinden çok geçmeden şimdi de firmalar “Black Friday” ile karşımıza çıkıyor. Firmalar genellikle 30%-50% arasında uyguladıkları indirimler ile satış hacimlerini arttırmayı planlıyor. Satış potansiyeli olarak geçen senenin üzerine çok büyüme gerçekleştiren bu çılgın cuma etkinliğin verilerine gelin birlikte bakalım.

-Medianova firmasının verilerine göre, geçen yıl gerçekleşen Black Friday kampanyasında e-ticaret sitelerinde görülen trafik artışı 90% ile 160% arasında gerçekleşirken, bu yıl gerçekleşen satışların artış oranı 850% olarak karşımıza çıkıyor.

– Bu kampanyada önceki Black Friday’ a göre tekstil sayfalarındaki trafik dikkat çekti. E-ticaret departmanstorelar ise en çok trafik sağlayan gruplardı. Özellikle Hepsiburada.com sayfası kampanya süresi boyunca 20 Milyon ziyaret almayı hedefliyordu.

– Bu kampanyanın hareketliliği onlineda değil offlineda da etkili olduğunu söyleyebiliriz. Mağaza içinde indirim sağlayan mobil uygulamaların trafiğinin de bu yıl 67% lik bir artış sağladığı gözlemlenmektedir. Bu oran geçen sene 47% civarında bir rakamdı.

-Kampanyanın pazarlama stratejisi ağırlıklı olarak sosyal medya üzerinden influencerlar ile yürütüldü.

Şimdi işin aslında en keyifli yanı yani pazarlama çalışmalarına göz atalım. Bakalım hangi firma nasıl içerikler üretti.

Geçen seneye göre bu yıl birçok noname marka da kendi kar marjları izin verdiği kadar ya da kampanyanın trafiğinden yararlanmak adına kampanyaya katıldıklarını duyurdular. Aşağıda göreceğiniz görselde instagramda bir çok takipçisi olan markaları bulabilirsiniz.

Her ne kadar kampanya tekstil/elektronik ağırlıklı gibi görünse de, kuaför hizmeti veren, kahve üretip satan hatta spa deneyimi sunan firmalar bile bu kampanyaya girmişlerdi.

Benim için bu kampanyada yapılmış en ilginç reklam ise Mediamarket markasının Yandex navigasyon uygulamasına reklam vermesiydi. Hem kreatif hem de diğer rakiplerine göre daha hızlı kullanıcıya ulaştığını söyleyebiliriz.

Bu kampanyanın en çok gönül alanı da Lc Waikiki’ ydi. Bir süre sitelerine giremediğimiz Lc Waikiki bu tatlı mesajı ile gönlümüzü kazandı.

En bombasını elbette sona sakladım. İnditex grup bu yıl her zamanki gibi 22:00′ dan sonra satışa seçili ürünlerde 50% indirim yaparak girecekti fakat bu sefer mobil uygulamasını indiren kullanıcılar için kampanyayı 20:00 da başlatacağını duyurdu yani normal saatinden 2 saat önce. Zara markası içinde mobilden ulaşım 21:00 da olacağını duyurdu.Gene farkını ortaya koyan İnditex grubu acaba seneye nasıl bir pazarlama stratejisi uygulayacak merak konusu.

Sonuç olarak bu kampanya da renkli görüntüler ile son buldu. 410 milyon ciro bırakan “Black Friday” kampanyası seneye de bu kadar büyüyecek mi şimdiden merak konusu. Bekleyip göreceğiz.

Bir sonraki yazıya kadar…

Black Friday VS Psikoloji

Gerçekten ihtiyacımız olduğu zamanlar mı alışveriş yapıyoruz? İndirim neden insanları öfkeli bir kalabalık haline getiriyor?
Alışveriş konusunda çocuklara “İhtiyaç mı, istek mi?” yaklaşımını öğretmeye çalışırız. Oyuncak isteyen çocuğa evde aynı oyuncağın bir benzeri varsa bunun sadece bir istek olduğunu, ihtiyacı olması gereken şeylere odaklanmasını söyleriz. Peki, biz yetişkinler olarak bunu yapabiliyor muyuz? İhtiyacımız dışında bir alışveriş isteğimiz varsa; bir duygusal boşluk ya da tatminsizlik yaşıyor, bazı sorunlardan kaçmaya çalışıyoruz diyebiliriz. İhtiyaç dışı alışverişler kişiye psikolojik olarak kısa süreli doyum yaşatır.

Biyolojik olarak açıklayacak olursak, beynimizdeki ödül merkezi her zaman hazır bekler. Ancak bunun paralelinde ön beynimiz de muhakemeye hazır bekleyerek acı merkezini ayakta tutar. Çok istediğimiz ayakkabı ya da çanta pahalı olduğunda sonrasında yapacağınız ödemeyi düşünerek acı merkezi aktif olur ve bize o ürünü aldırmaz. Ancak indirimli alışveriş yaptığımız zaman beynimizin ödül merkezi harekete geçer ve serotonin hormonunu salgılar. Bu hormon salınımıyla birlikte yaptığımız alışverişten gurur duyarız.

Ürünlerin stoklarla sınırlı olması ya da indirimin belirli aralıklarda olması da aslında beyninizi alarm haline getirir. Ve bu alarmla birlikte kişiler birbirleriyle yarışır hale gelir ve “ötekini yenme” dürtüsüyle ürüne ulaşma arzusu ortaya çıkar. Bu durumlarda ıd kendini açığa çıkartır ve amigdaladan gelen tetik sayesinde o ürüne ulaşmak için her türlü davranışı sergileyebiliriz.

Bu paralelde alma dürtüsüne karşı koyamayan bireyde bir süre sonra devamlı ödüllendirilmek istediği için alışveriş bağımlılığı ortaya çıkabilir. Bağımlı bir şekilde alışveriş yapma konusu, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı olan DSM III’ de, başka türlü adlandırılamayan dürtü kontrol bozuklukları içerisinde incelenmiştir. Alışveriş bağımlıları, ihtiyaç dışı, kontrolsüzce para harcarlar ve kendileri gibi bir arkadaşları yoksa genellikle tek başlarına alışverişe çıkarlar. Elbette her yaptığımız anlamsız, gereksiz ya da aşırı alışverişi hastalık olarak göremeyiz. Dürtü kontrol bozuklukları altındaki hastalıklarda kişinin o eylemi yapması gerekir ancak alışveriş bağımlılığında tanı koyabilmek için kişinin kesinlikle alışveriş yapmasına gerek yoktur. Alışveriş bağımlılığı tanısını koyabilmek için; kişinin alışveriş yapamadığında, bir ürün alamadığında aşırı huzursuzluk hissetmesi, sosyal ve mesleki süreçlerinin zarar görmesi, mağazada ya da internet sitelerinde saatlerce zaman geçirmesi, günlük rutinlerinin aksaması yeterlidir. Alışveriş takıntısı maddi manevi kayıplarla birlikte, kişinin sosyal, ailevi ve mesleki yaşantısını olumsuz etkileyerek depresyon ve kaygı bozukluklarına da neden olabilir.

Bu yazıyı okurken çoğumuz “Neyse ki ben alışveriş bağımlısı değilim” diyebilir. Bağımlı değilsek de bağımlılığa giden bir yolda olabilir miyiz? Alışveriş bağımlılığını sadece bireysel bir doyumsuzluk ya da kaçış olarak görmek de hatalı bir yaklaşım olacaktır. Black Friday gibi tüm dünyanın gündeminde olan bir çılgınlık neden bizi bu kadar etkilemiş olabilir? Bu akıma dahil olmazsam dışarıda kalırım, bir şeyler kaçırırım dürtüsü aslında sosyolojik bir birikimden kaynaklanıyor. Alışveriş çılgınlığının olduğu ülkeler incelendiğinde genellikle sistemin topluma bir dayatmasının olduğunu görürüz. Bu durum hem ekonomik hem de kültürel olabilir. Sanayileşmenin ilk dönemlerinde insanoğlu daha fazla üretim odaklıyken, kapitalist sistemin gündeme gelmesiyle birlikte tüketim odaklı olmaya başlamıştır. Manuel Castells’ in dediği gibi, “Kentsel sistemin temel işlevi tüketimdir”. Alışveriş çılgınlığında yaş, cinsiyet, statü fark etmez. Aynı zamanda kişi bunu toplu bir hareket gibi, yapmazsa eksik kalacağını hissederek de yapıyor olabilir. Çocukluk çağımızdan itibaren uyumlanma, aynı davranışta bulunma, birlikte hareket etme güdülerinden dolayı indirim dönemlerinde de geri kalmamaya çalışıyoruz. Öte yandan sosyal kanıt teorisinde de yer aldığı gibi “Eğer herkes bunun peşindeyse, kesinlikle peşinden koşulacak bir şeydir” şeklinde evrim sürecinden günümüze gelen bir yaklaşıma da sahibiz. Yani Black Friday gibi özel günlerde öncesinden gelen bildirimler, reklamlar ve iştah kabartan tekliflerle hem toplumsal hem de bireysel olarak beynimizi görevlendiriyor, gözü dönmüş kalabalığın bir parçası olabiliyoruz. Böyle günlerin bireysel durum kontrolümüz için bizlere bir fırsat olacağını unutmamakta fayda var.

Black Friday is the new …. Friday

Black Friday nedir? 

Black Friday aslında tüketici çekme amaçlı büyük indirimlerin yapıldığı bir indirim günü. Black Friday, Şükran Günü’ nden sonraki Cuma günüdür. Sene 1932′ den bu yana Noel alışveriş sezonunun başlangıcı kabul edilir. Mağazalar çok erken saatte açılır ve geç kapanırlar ve beklenmedik derece indirimli satış yaparlar.

Peki, indirimler gerçekten indirim mi?

Hollanda’da Black Friday öncesi…

Gerçek bir Black Friday tüketicisi isen günler öncesi mağazaların kampanyasını takip edersin, Cuma günü izin alırsın ve sabahtan favori mağazanın önünde açılmasını beklersin. Türkiye az çok tahmin ediliyor, kredi kartı olduğu sürece “o gün bizim günümüz” modunda online ve/veya offline alışverişler yapılıyor. Hollandalılar çok tutumlu olduğu ve pek kredi kartı kullanmadıkları için çok kalabalık beklemiyordum.

Bir shopacoholic olarak çarşamba günü google.com’da “Black Friday aanbiedingen 2018 nederland” arattım. Karşıma direkt o gün için mağaza bazında kurulmuş olan özel bir site çıktı. Her katılan mağazanın kampanya tarih aralığı, indirim oranı ve online kampanya kodu bulunmaktaydı. EYVAH! Tek akıllı ben değilmişim, herkes bu siteyi takip edip o güne hazır olacak korkusu başladı içimde…

www.blackfridaynederland.nl

O Gün saat 10.00

İlk yorumum, KİMSE ÇALIŞMIYOR MU ACABA?! Muhtemelen insanlar o gün için izin aldı ve çılgınca alışveriş yaptı. Bu konuda tecrübe sahibi olarak iyi ki bir kaç mağazanın o gece online alışverişini yakalamışım.

Yukarıda yazdığım gibi “Peki indirimler gerçekten indirim mi?”

Genel olarak bakıldığında mağazalar Black Friday öncesi fiyatları şişirip,  indirim uygulamış gibi bir hava yaratmış. (O gün öncesi mağazaları ziyaret etmenin faydaları.)

Gerçek indirim
uygulayanlar: Inditex giyim şirketi (belirli ürünlerde net 50 % indirim), Yves Rocher kozmetik şirketi (belirli ürünlerde net 50 % indirim), Douglas kozmetik şirketi (bir çok üründe net 25% indirim), Hollanda menşeili Bijenkorf adlı department store (bir çok üründe net 30% indirim), Amerika menşeili Hudson’s Bay adlı department store (bir çok ürünle net 40% indirim).

Her yıl ABD’de tüketicilerin o gün en çok indirimden faydalanmak istediği ve tercih ettiği elektronik ürünleridir.
O çılgınlığı bu ülkede de bekliyorken bir kaç kişiyi de Media Markt (Almanya menşeili elektronik satış mağazası) poşeti ile gördüm. Genel olarak indirimler 20 – 100 Euro arasında değişmekteydi, ancak reklamlarda çoğu üründe 50% indirim oranı uygulanacağı belirtilmiştir. Büyük bir hayal kırıklığı, oysa ki Apple Watch alma hayali ile
gitmiştim. Bu sene Hollandalı tüketicilerin genelinde Black Friday bir hayal kırıklığı.

Mağaza kalabalıklığı, satın alınmış ürünlerin sosyal medya paylaşımı ve tüketicilerin ellerindeki poşetlere bakarsak bu sene Black Friday en çok Kozmetik firmalarına ve İnditex grubuna yaramış.
Online alışveriş dışında o gün mağazadan aldığım ürünler aşağıdaki gibidir…
Bir shopaholic için çok büyük bir hayal kırıklığı değil mi?



Benim için; Black Friday is the new Pink and Green Friday

Ya sizin için?

Seda Unutulan