Şimdi düşünün, İsviçre Çakısı dediğimiz şey küçük ama her işi görebilen bir alet. Bir yerde bıçak, bir yerde tornavida, hatta şişe açacağı bile var. Yani her duruma uyum sağlayan kompakt bir çözüm.

İşte iş analisti de tam olarak böyle! Özellikle Agile metodolojisinde, iş analisti her noktada devreye girip ekibe yol gösteren, sorunları çözen, iletişimi sağlayan kişi oluyor.

Gelin birlikte tüm bu aracın fonksiyonları ile nasıl bağ kurduğumuzu görelim.

1. Çok Yönlülük = Agile’da İş Analisti

İsviçre Çakısı gibi, iş analisti de birçok farklı işe koşar. Gereksinim toplar, süreçleri analiz eder, ekiple koordinasyonu sağlar, hatta bazen test sürecine bile girer.

Örnek: Diyelim ki bir mobil uygulama geliştiriyorsun. İş analisti, müşteriyle konuşup “Hızlı Giriş (One Tap Login)” talebinin çok önemli olduğunu fark eder. Bunu alır, teknik ekiple birlikte “Bunu nasıl yaparız?” diye tartışır. Gerekirse UI/UX ekibiyle görüşür, veri analizine bakar, rakipleri inceler.

İşte Agile’da iş analisti budur: Bir ayağı iş tarafında, bir ayağı teknik ekipte!

2. Uyum Yeteneği = Sprintler Arasında Şekil Değiştirme

İsviçre Çakısı hem kamp yaparken hem mutfakta işe yarar, değil mi? İş analisti de farklı sprintlerde farklı roller üstlenir.

Sprint 1’de: Yeni gelen bir özelliğin gereksinimlerini yazar, Product Owner’a destek olur.

Sprint 2’de: Kullanıcı testlerine katılıp, geri bildirimlere göre düzeltme önerileri sunar.

Sprint 3’te: Bir KPI raporu hazırlayıp, “Bakın, bu özellik müşteri kullanımını %20 artırdı!” diyebilir.

Yani nerede ihtiyaç varsa, orada devreye girer.

3. Sorun Çözme = Doğru Şeyi Geliştirmek

İsviçre Çakısı sadece kesmek için değil, sıkışan vidanı gevşetmek veya ip kesmek için de var. İş analisti de sadece dokümantasyon yapan biri değil, asıl görevi doğru ürünü geliştirdiğimizden emin olmak.

Örnek: Bir e-ticaret sitesinde müşterilerin sepette ürün bırakıp çıkma oranı çok yüksek diyelim. İş analisti:

• Müşteri geri bildirimlerini inceler,
• Sepet adımlarını analiz eder,
• “Sepette kredi kartı kaydetme seçeneği yok, belki bunu eklersek vazgeçme oranı düşer” diyerek çözüm önerir.

Ve bu sayede sprintlerin gerçekten işe yarayan geliştirmeler yapmasını sağlar.

4. Agile Ekibinin Yapıştırıcısı = İletişimi Sağlamak

İsviçre Çakısı farklı araçları tek bir noktada birleştirir. İş analisti de teknik ekip, iş tarafı, müşteri ve yöneticiler arasındaki boşluğu kapatır.

Geliştiricilerle konuşur: “Bu entegrasyon zor mu, API ile çözebilir miyiz?”

İş birimiyle görüşür: “Bu özellik gerçekten işinize yarayacak mı?”

Müşteriden geri bildirim alır: “Kolay kullanım açısından eksik kalan bir şey var mı?”

Kısacası, herkesin ortak bir noktada buluşmasını sağlar.

5. Sprint Döngüsünde İş Analisti Ne Yapar?

• Kullanıcı hikayelerini netleştiriyor, gereksinimleri yazıyor.
• Teknik ekip + Product Owner ile sprintin kapsamını belirliyor.
• Ekipte bir sorun var mı, ilerleme nasıl gidiyor takip ediyor.
• Geliştirilen fonksiyonları iş gereksinimlerine uygun mu? diye test ediyor.
• “Daha iyi nasıl yapabiliriz?” diyerek süreç iyileştirme önerileri sunuyor.

Her aşamada bir şekilde devrede. Boş durmak yok! Boş duranı Allah sevmez zaten : )

Her işe koşar ,gereksinim toplar, analiz yapar, test eder, süreç iyileştirir.Teknik ve iş birimi arasında köprü olur ve sprintler boyunca değer yaratır

Yani, agile ekibinde iş analisti varsa her şey daha düzenli, daha net ve daha verimli ilerler. O yüzden “İş analisti, Agile dünyasının İsviçre Çakısıdır!”

Bu yazdıklarıma katılıyor musunuz? Hadi farklı fikirleri birlikte değerlendirmek için aşağı yorumlarda buluşalım. Bir sonraki yazıya kadar…

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="2"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>İş Analisti: Agile’ın İsviçre Çakısı yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

Ted Lasso bilmeyenler için Apple+ dizisinde yer alan tamamen kurgusal bir karakter. Bu karaktere hayat veren komedyense; Jason Sudeikis. Baştan şunu belirtmek lazım ki, eğer kendinizi pozitif hissetmek istiyorsanız bu diziye mutlaka şans vermelisiniz. Burada bir dizi analizi yapmayacağız. Ancak bir Ted Lasso karakteri yaratmanın arka planındaki ekip işini görebilmek ve karakterin öz benliğinin bizim hayatımıza ne kadar pozitif etki edebileceğini anlamlandırabilmek bu yazıya başlamamın temel motivasyonu oldu diyebilirim.

Şimdi kendinizi bir düşünün. Amerikan Futbolunda gençler liginde bir takımın baş antrenörüsünüz. Ayak futbolu dediğimiz futbol ile ilginiz hiç yok. Daha önce bir kez bile deneyimlemediğiniz gibi iki farklı spor dalının kurallarını ve normlarını da aynı zannediyorsunuz. Bir gün kapınızı İngiliz Premier Lig ekiplerinden bir takım çalıyor ve sizin teknik direktör olmanızı istiyor. Bu takım İngilizlerin köklü kulüplerinden biri olan Tottenham Hotspur FC. Diziyi izleyenler, yanlışın var o kulübün teknik direktörü olmuyor diyebilir ancak Ted Lasso hikayesi dizi olmadan çok daha öncesine dayanıyor. Bu kurgusal karakterin ilk adımı NBC Sports kanalı için 11 yıl önce atılıyor. Tottenham Hotspur teknik direktörü olarak çeşitli parodiler çekiliyor hatta NBC’nin bir maçına yorumcu olarak da katılıyor sevgili koçumuz.

Bu karakterin oluşum aşamasındaki parodi Amerikalıların Futbolu ile İngilizlerin Futbolu arasındaki mizansene dayanıyor ve karakterin sıcaklığı, samimiyeti, saflığını o kadar iyi çiziyor ki Jason Sudeikis, Apple + bu projeyi 2020 yılında bir dizi haline getirmeye karar veriyor ve Ted Lasso İngiltere’den çıkıp tüm dünyanın sevdiği bir karakter haline dönüşüyor. Peki Ted Lasso’yu bu kadar ilgi çekici kılan neydi? Gelin biraz da buralara bakalım. Yazının bundan sonrası dizinin temelini etkilemeyecek olan küçük ön bilgilendirmeler içerebilir baştan söyleyeyim.

Bir sürecin ya da mesleki yetkinliğin uzmanı olduğunuzu düşünün. Bir gün size bir teklif geliyor ancak o pozisyonla ilgili yeterli deneyim ve bilgiye sahip değilsiniz. Yeni pozisyonunuzda sizinle çalışacak ve kendi alanlarında uzman otuza yakın insan var. Hepsinin yönetici konumunda olacaksınız aynı zamanda. Gelin işi biraz daha çetrefilleştirelim. Sizi hiç bilmediğiniz bir alanda, yönetici olarak getirme istemelerinin sebebi; o departmanın başarısız olmasını istemek ve kapanması için üst yönetim tarafından böyle bir adım atılması. Kısacası oraya layık görülmenizin sebebi başarılarınız değil; yeni alanda mutlak başarısız olacağınız düşüncesi ve beklentisi. İşte Ted Lasso’da İngiltere hikayesine böyle başlıyor. Yeni başkanları tarafından başarısız olunması istenen bir futbol kulübünün teknik direktörü olarak. Hem de daha önce hiç futbol konusunda bilgisi olmamasına rağmen. Yazıya girişte hatırlayın kendisi aslında “Amerikan Futbolu” koçuydu. Toksitli bir ortamda ve başarısız olmanızı bekleyen bir yönetimle başarıyı nasıl tanımlarsınız? Başarı verilen hedefe ulaşmak mıdır? Başarı, ekibinizde yer alan kişilerin daha ileriye gitmelerini sağlamak, onlara kariyer yolu açmak mıdır? Yoksa başarı hedefin ulaşılmazlığını analiz ettiğinizde sadece denedim diyebilmek midir? Belki de aynı anda hepsi ya da hiç biridir. İçimizdeki Ted Lasso’yu bulabilseydik bir şeyleri değiştirebilir miydik? Gelin birlikte göz atalım…

Kural 1: Gülümse ve ardında bırak.

2004 yılında sahada satış danışmanı olarak çalışırken, aynı mağazadan 2 arkadaşım ile birlikte Mağaza Görsel Düzenleme Uzmanlığına adaydık. Uzmanlığım olan sektör dışındaki ilk tecrübemdi. Görsel Düzenleme Uzmanlığına dair bilgim hayal gücümden öteye gitmiyordu ve hem yaşım hem tecrübesizliğimin üstüne bir de sanırsam cehaletin beklenmedik erdemine de sahiptim. Diğer 2 iş arkadaşım çok daha uzun süredir bu işi yapıyorlardı, yetkinlikleri ve deneyimleri benden öteydi. Aynı zamanda ben henüz yeni işe başlamışken onların tecrübeleri yıllara dayanıyordu. Bu tatlı görmek istediğim rekabet yeri geldiğinde rencide edici olabiliyordu ve o zamanların birinde daha Ted Lasso bile yokken şu tavsiyeyi o dönem ki bir yönetici adayından almıştım; “İnsanlar senin moralini bozup kendisine avantaj sağlamak isteyebilirler, başına ne gelirse gelsin gülümsemeye devam et; senin kaleni yıkmaya çalışırlarken yavaş yavaş rahatsız olacakları nokta, neden hep gülümsüyor oluşun olacak. Bunu samimiyetle yap ki göreceksin barutu senin değil kendi surlarının altına koyuyor olacaklar. Senin pozitifliğin onların sorunu olduğunda artık ne kadar gülümsersen o kadar vazgeçtiklerini izleyebilirsin.” Ted Lasso’nun dizi boyunca verdiği mesajda aslında hep bu nezaket ve samimiyetin olduğunu görebilirsiniz. Karşılaştığınız her zorlukta işe samimi bir gülümsemeyle başlamanın gücü size de iyi gelecektir.
Ted’de benzer bir yöntem ile olaylara yaklaşıyor. Hatta durum ne kadar kötüyse cebinde hazırda kullanabileceği o kadar iyi bir esprisi bile var. Pozitif düşüncenin başkalarını iyileştirmeden önce kendinizi iyileştirebileceğini ve ön yargıları ne kadar hızlı yıkabileceğini sezonlar boyunca bize tekrar ve tekrar öğretiyor Ted Lasso. “Vücudunuz bir günlük pirinç gibidir. Düzgün bir şekilde ısınmazsa, gerçekten kötü bir şey olabilir.” diye de ekliyor. Belki de doğru ısı bir gülümsemenin ta kendisidir.

Kural 2: Japon Balığı ol.

Gülümsemenin gücü yalnız kaldığınızda arkasında bir karabasan ile de gelebilir. Güçlü hissettirdiğiniz kadar güçlü olmadığınızı düşündüğünüz ve bunu ne kadar daha devam ettirebileceğinize dair çelişkiler… Hayatın hayat olabilmesi ve bunu anlamlandırabilmemiz için çelişkilere, zıtlıklara, sorulara ve sorunlara ihtiyaç duyarız. Çünkü bunlar yaşamın çapraz bulmacalarıdır. Attığınız bir adımın başka bir soruya dayanacağını, verdiğiniz bir cevabın başka problemleri ya da aranan cevapları tetikleyeceğini ön gördüğümüz bir dünyada yaşadığımızı kabul etmemiz gerekiyor. Yükümüz asla hafif değil; ne evde, ne sokakta, ne de iş yerinde. Ailesel problemleri iş yerine getirdiğimiz gibi iş yerindeki problemleri de aile hayatımıza getirebiliyoruz. Belki ileride başka bir yazının konusu olabilir ancak hiç birimiz kabul edelim ki “Severance” dizisinde yaşamıyoruz. (Buraya başka bir zaman değiniriz.) Bu durumda sırtına dünya yüklenen Atlas kadar dirayetli olmayı nasıl öğreneceğiz? İkisine birden daha fazla sarılarak mı yoksa tamamen bırakarak mı? Anı, anda bırakmayı öğrenmemiz gerektiğini koçumuz şöyle örneklendiriyor; Takımında problemler yaşayan potansiyelli bir futbolcuya aynen şu sözleri söylüyor Ted Lasso: “Dünyadaki en mutlu hayvan nedir biliyor musun? Bir Japon balığı. Neden biliyor musun? 10 saniyelik bir hafızası var. Japon Balığı ol.” Keşke söylendiği kadar kolay olsa ancak anı, anda bıraktığınızda odaklanmak istediğiniz konuya daha kolay varabilmeniz sizin elinizde. Unutmamanız gereken tek şey problemlere döneceğiniz zamanı doğru planlayabilmek. Hayatı tersten okumaya ne dersiniz? Problemlerimiz arttığında ve üst üste bindiğinde yeni bir şey için önce onları temizleme derdine düşeriz. Hatta bu bizim için kaçış yolu, ciddi bir bahanedir aynı zamanda. Japon Balığı olun. Yeni sorunu ortadan kaldırmak için sırtınızdaki yükleri bahane etmekten vazgeçin. Hansel ve Gretel gibi bekleyen problemler sizin dönüş yolunu bulmak için bıraktığınız gevrekler olsun sadece. Odaklandığınız işi bitirin ve yolu geriye yürümeye başlayın. Dizinin bir başka karakteri Rebbeca’nın şu sözlerine kulak verelim; “Bir dakikalığına yolumu kaybettim ama geri dönüş yolundayım.”

Kural 3: İnan.

Takımda üst yönetimin beklediği gibi her şey kötüye gitmektedir. Mağlubiyetler ve kümeye düşme potasına girmek kaçınılmazdır. Oyuncuların da güveni daha önce hiç futbol ile ilişkisi olmayan koçlarına gittikçe azalmaktadır. Ekip içindeki ahenk yavaş yavaş kaybolur. Sebep sonuç ilişkisi kişiselleştirilir. Takım dağılmaya yüz tutar. Ofisinde tek başına oturan Ted bir karton alır ve üstüne şu kelimeyi yazar; “BELIEVE” Bunu tüm oyuncuların göreceği şekilde soyunma odasına asar ve takımıyla bir konuşma yapar;

“İnanç, sadece bir şeyi duvara astığın için ortaya çıkmaz. Tamam mı? İçeriden gelir (kalpten). Anlıyor musun? Ve buradan (beyinden). Aşağıdan da (içgüdüden).
Tek sorun şu ki, hepimizin içinde dolaşıp duran o kadar çok ıvır zıvır var ki, çoğu zaman kendi önümüzde bir engel oluyoruz. Biliyor musun, kıskançlık, korku, utanç gibi saçmalıklar… Ben artık bu tür şeylerle uğraşmak istemiyorum. Ne demek istediğimi anlıyor musun? Gerçekten anlıyor musun?
Peki ben neyle uğraşmak istiyorum biliyor musun? Önemli olduğuma dair inançla… Başarıp başaramadığımdan bağımsız olarak… Ya da hepimizin sevgiye layık olduğumuza dair inançla… Canımızın yanmış olması ya da belki bir başkasını incitmiş olmamız fark etmeksizin. Ya umuda olan inanca ne dersin? İşte, ben bununla uğraşmak istiyorum.
İşlerin daha iyi olabileceğine inanmak. Benim daha iyi olabileceğime inanmak. Bizim daha iyi olabileceğimize inanmak.
Ah, kendine inanmak… Birbirimize inanmak… Dostum, bu hayatta olmanın temelidir. Ve bak, eğer bunu yapabilirsen, eğer her biriniz gerçekten bunu yapabilirseniz, kimse bunu sizden alamaz.”

Bunun üstüne yazılacak bir şey bence yok ancak bölüm isminin çok şey anlattığını da belirtmek isterim; “İşaretler.” Siz işaretleri takip etmeyi asla bırakmayın ve olabildiğince kendinizin önemli olduğuna inanın… Belki de ilk işaretiniz, kendinizdir.

Kural 4: Tersine Çevir.

Ted Lasso’nun Amerikan Futbolundaki başarısından sonra “ayak futboluna” geçmesi ve karşılaştığı zorluklarla mücadele yöntemlerini buraya kadar biraz anlattığımı düşünüyorum. Ancak karakterinin çok önemli bir özelliği de negatif durumları, pozitife çevirebilme potansiyelinin çok yüksek bir karakter özelliği oluşu. Dizi boyunca Ted Lasso’nun durumsal liderlik becerilerini de bu minvalde gözlemliyorsunuz. Başına gelen tüm absürt şeylere karşı olayları yorumlama ve doğru noktaya çekebilme becerisini dizi çok iyi anlatıyor.
Ahmet Şerif İzgören’in durumsal liderlik ile alakalı şu benzetmesini paylaşmak isterim; “Uygulama çocuk büyütmeye benziyor. ilk yıllarda çocuk inanılmaz heveslidir öğrettiğiniz her şeyi alır; gözünüzün içine bakar ama 25 yaşına gelmiş gencin işine karışırsanız geri teper. Onu uzaktan izleyin sade ve sadece çok gerektiğinde destek olun…”
Ted Lasso’da takıma geldiğinde ilk yaptığı şey oyuncularını gözlemlemek oluyor. Onlara futbolu yeniden anlatmıyor, işlerine karışmıyor. Zaten bunu yapabilecek yetkinliğe de sahip değil. Kendi deyimiyle; “Futbol hakkında bilmediklerimle iki interneti doldurabilirsiniz.” durumu ortada. Yaptığı gözlemlere göre ve oyuncularının yeteneklerine göre yeni hücum setleri çıkarmaya başlıyor. Hatta sezon içerisinde herkesin görmezden geldiği, ismini bile bilmediği bir malzemecinin Ted Lasso’nun gözlemiyle ne kadar iyi bir taktisyen olabileceğine dair alt bir hikaye bile izliyoruz. Hikaye o kadar ilerliyor ki; birbirine rakip bile oluyorlar.
Bu noktada Ted Lasso’da onlarla birlikte gelişiyor. Futbola dair bildiği tüm yanlışlar yaşadığı farklı deneyimlerle kendisini uzmanlığa bırakıyor. Futbol özelinde G1’de başlayan yolculuğu, G4’de doğru ilerlerken; G2 ve G3 seviyesindeki oyuncularını da kendi profesyonellikleri içinde G4’de taşımaya odaklanıyor. Çok daha kariyerli, emeklilik zamanı yaklaşmış, büyük takımlarda kupalar kaldırmış bir oyuncu ile, yeni transfer edilmiş potansiyelli ama lig tecrübesi olmayan bir oyuncuyu aynı sepette toplamıyor. Bunu her bir oyuncu için tek tek yapmayı başarıyor. Dezavantajın içindeki avantajları görebilmesi onun liderlik becerilerinin en önemli kazanımlarından biri diyebiliriz.
“Sanırım milyonda bir olduğunuzdan o kadar eminsiniz ki, bazen dışarıda 11’de bir olduğunuzu unutuyorsunuz.” Ted Lasso

Kural 5: Meraklı ol, önyargılı değil

Dizinin bir bölümünde kulübün eski başkanı ile yeni başkanı arasında yaşanan bir münakaşa Ted Lasso’nun da ortamda bulunmasıyla yerini bir iddiaya bırakır. Oldukça zengin olan ve lüks içinde kibrinin de doğru orantıda büyüdüğünü bölümler boyunca bize hissettirilen kulübün eski başkanı Rubert, aynı zamanda bir dart oyuncusudur. Hatta bunun için profesyonel ve pahalı oklardan oluşan özel bir Dart cüzdanı bile var. İddia bir dart yarışmasıyla sona erecektir ve Rubert doğal olarak kendisine çok güvenmektedir. Alaycı konuşması ve beden diliyle Ted Lasso’yu küçük düşürücü konuma getirmekten de kalabalığın içinde kaçınmaz. Oyuna başlar ve çok iyi atışlar yapar. Koçumuzun maçı kazanması için 2 tane 3’lü 20’liye ve bir de tam 12 dediğimiz bullseye’a ihtiyacı vardır. Ted Lasso bardaki basit dartlardan 3 tanesini eline alır ve atışlarını yaparken şu konuşmayı yapar Rubert’a;
“Biliyorsun Rupert, çocuklar hayatım boyunca beni hafife aldılar ve yıllarca, nedenini hiç anlamadım. Bu beni gerçekten rahatsız ediyordu. Ama sonra bir gün, küçük oğlumu okula götürüyordum ve Walt Whitman’ın duvara yazılmış bir sözünü gördüm: “Meraklı ol, önyargılı değil.” Hoşuma gitmişti.””

Ted ilk 3’lü 20liyi vurur, konuşmaya devam eder;

“Sonra arabama bindim, işe gidiyordum ve birden aklıma geldi. Eskiden beni küçümseyen o adamların hiçbiri meraklı değildi. Her şeyi çözdüklerini sanıyorlardı. Bu yüzden her şeyi ve herkesi yargılıyorlardı. Ve fark ettim ki beni küçümsemelerinin, kim olduğumun bununla hiçbir ilgisi yoktu. Çünkü meraklı olsalardı soru sorarlardı. Anlarsınız ya? Mesela, “Çok dart oynadın mı Ted?””

Ted 2. 3’lü 20’liyi vurur…

“Ben de “Evet efendim.” Derdim; “Hem de her Pazar öğleden sonra babamla birlikte bir spor barında, 10 yaşımdan babamın vefat ettiği 16 yaşıma kadar.”

Ted 3. dartını hedefin tam ortasına gönderir ve maçı kazanır.

“Güzel oyundu Rubert.”

Ted Lasso’nun bıradaki sakinliği ve samimiyeti beni istemsizce başka bir eserdeki bir sahneye götürüyor. Onu da buraya ekstra olarak bırakmak isterim ve içinizdeki Ted Lasso’yu keşfederken bir mola vermek isterseniz o mola bence “Wonder” olabilir.

Filmde bir ortaokul ingilizce öğretmeninin sınıfta tahtaya yazdığı şu yazıyı buraya bırakmak istiyorum;
“Haklı olmakla nazik olmak arasında bir seçim yapmak zorunda kalırsan, nazik olmayı seç.”

Bu küçük ekstradan sonra yazımı Ted Lasso’nun başka bir sözüyle tamamlamak isterim, emek verip okuduğunuz içinse sizlere çok teşekkür ederim, içinizdeki koçu bulma yolunda başarılar…

“Birini önemsiyorsanız ve kalbinizde biraz sevgi varsa, birlikte üstesinden gelemeyeceğiniz hiçbir şey yoktur.” Ted Lasso

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="9"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>İçimizdeki Ted Lasso’yu Keşfetmek yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

Bir iş analistinin çalışma süreci, tıpkı bir ressamın bir başyapıt yaratma yolculuğuna benzer. Bir ressamın hayalindeki tabloyu gerçeğe dönüştürmek için geçtiği aşamalar gibi, iş analistinin de müşteri beklentilerini şekillendirmek ve bir yazılım projesine dönüştürmek için üç temel aşamadan geçtiğini söyleyebiliriz. Gelin bu aşamaları birlikte inceleyelim.

1. Eskiz Hali: Hayalin Şekillenmesi
   
   Her şey bir hayal ile başlar. Bu ilk aşama, müşterinin beklentilerini anlattığı ve bizim zihnimizde üç boyutlu bir taslak oluşturduğu bir hayal etme sürecidir. Tıpkı bir ressamın, gördüğü manzarayı önce karakalemle kağıda aktarması gibi, bu aşama da mükemmel olmaktan uzaktır. Ancak burada önemli olan, sınırları belirlemek ve müşterinin “done” tanımını, yani kabul kriterlerini anlamaktır.
   
   Bu aşama, müşteri beklentilerinin genel hatlarıyla çizildiği bir ön çalışma alanıdır. Henüz detaylar üzerinde durulmaz, yalnızca temel çerçeve belirlenir. İş analisti için bu süreç, müşterinin ihtiyaçlarını anlamaya çalışırken zihinlerinde bir model oluşturma fırsatıdır. Hayal edilen bu model, bir sonraki aşamaya geçiş için bir basamaktır.
2. Fonksiyonel Tasarım: Detayların Renklendirilmesi
   
   Bir ressam eskizini tamamladıktan sonra, ihtiyaç duyduğu renkleri ve malzemeleri belirler. İş analistinin ikinci aşaması da tam olarak budur: Fonksiyonel tasarım. Bu aşamada, müşterinin beklentileri ve ihtiyaçları, yazılımın yapılabilirliği açısından değerlendirilir.
   
   Fonksiyonel tasarım süreci, müşteriyle tekrar tekrar hizalanmayı gerektirir. İhtiyacın teknolojik olarak uygulanabilirliği test edilir, mümkün değilse alternatif yollar aranır. Bu süreçte birçok revizyon gerekebilir. Örneğin, Agile yöntemlerinde bu aşama genellikle “refinement” oturumlarında ele alınır. Burada, geliştirici ekibiyle fikirler çatışabilir, yeniden şekillenir ve netleştirilir.
   
   Bu aşama tamamlandığında, ihtiyaçların net bir şekilde tanımlandığından emin olunmalıdır. Eksik veya belirsiz noktalar varsa, bir önceki aşamaya geri dönülerek bu eksiklikler giderilir. Netleşmeyen bir tasarım, sonraki aşamada büyük sorunlara yol açabilir.
3. Teknik Analiz: Detayların İnşası
   
   Artık eskiz tamamlanmış, renkler belirlenmiştir. Şimdi sıra, teknik detaylara inmeye gelir. Bu aşama, her şeyin net olduğu, yapılacak işlerin adım adım tanımlandığı, işin tüm teknik bileşenlerinin belirlendiği aşamadır.
   
   Teknik analiz sürecinde, kullanılacak tablolar, yazılacak kodlar, beklenen çıktılar ve entegrasyon durumunda servis sözleşmeleri gibi detaylar belirlenir. Tıpkı bir ressamın tuvali, fırçaları, boyaları ve diğer tüm malzemelerini hazırladığı an gibi, burada da yazılımı üretmek için gerekli tüm araçlar hazır hale getirilir.
   
   Artık yazılım geliştirme süreci başlayabilir. Ancak bu aşamada şu soru akla gelebilir: Yazılım geliştirme sırasında hiç aksilik çıkmayacak mı? Elbette çıkabilir. Belki de analiz sırasında gözden kaçırılan noktalar vardır. Bu durumda ne yapılır? İşte bu noktada, önceki aşamalara geri dönmek ve yeniden değerlendirme yapmak gerekebilir. Tıpkı ressamın, eserini tamamladıktan sonra yaptığı son dokunuşlar gibi, yazılım geliştirme sürecinde de sürekli bir iyileştirme ve revizyon döngüsü vardır.

Hayalin Gerçeğe Dönüşmesi

Bir ressamın eserini tamamladıktan sonra, kuruması için bir kenara koyması gerekir. Ancak bu süreçte bile, sevimli dostlarımızın esere ufak “katkılar” yapma ihtimali vardır. Bu yüzden, iş analistleri için her aşama öncesinde bir eylem planı yapmak kritik önem taşır.

İş analizi süreci bir ressamın eser yaratma yolculuğu gibidir:

1. Hayal Etmek
2. Detaylandırmak
3. İnşa Etmek

Her aşama, bir sonrakinin temelini oluşturur ve tüm bu aşamalar, müşterinin hayalini gerçeğe dönüştürmek için birlikte çalışır.

O zaman “Think, Draw, Implement” diyoruz. Bir sonraki yazıya kadar bana aşağıdaki adresten ulaşabilirsiniz.

• LinkedIn

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="2"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>Think, Draw, Implement: İş Analizinin 3 Boyutu yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

Bölüm 1: Yeni bir yol…

“Hayal gücü bilgiden daha önemlidir. Çünkü bilgi sınırlıyken, hayal gücü tüm dünyayı kapsar.” Bundan yaklaşık 4 yıl önce Metastore Projemizi ilk sunduğumuzda Albert Einstein’ın bu sözleriyle geleceğe bir virgül koymuştuk. Bugün aynı ekip çok daha büyük bir aileye dönüşmüş halde, çok daha belirgin bir yolu yine hayal güçlerinin ışığında yürümeye devam ediyor. Yürümek belki sadece bir eylem ancak yürünen yolda gelişimi de gözlemleyebilmek cebimizdeki haritaları adete bir kenara bırakmak, çantanızın derinlerinde unutmak gibi bir şey. Oruç Aruoba, Yürüme kitabında şöyle der; “Kendi yolunu bulamayan, bütün yolları boşuna yürür.”  VDP projesinde ekibin önce kendi yolunu bulması projenin sürekliliği açısından büyük önem arz ediyordu. Metastore’dan beri geçen sürede inandıkları şeyi gerçeğe dönüştürebilme potansiyeline kavuşturabileceklerini gözlemlemiş ve kişisel gelişimlerinin yanında sadece davranışsal açıdan aile olarak hareket edebilmenin ortak bilinci kazanılmamış aynı zamanda teknik anlamda da birer kaşif olmanın başarıyı nasıl tetiklediğini de deneyimlemişlerdi. Bu yolda elbet bir de direksiyonu şeritlerin içinde tutmakla mükellef ancak belirli aşamalarda şeridin sadece algısal bir tabu olduğunun da farkında olan ve ekibe  yeri geldiğinde güvenli esnekliği sağlayabilecek bir yol arkadaşına daha ihtiyaç vardı. İşte o noktada P.O. olarak Sn. Serap Gür hayatımıza girdi ve VDP projesi resmi macerasına başlamış oldu.

Bölüm 2: Danışılmayanların Danışmanı

Metastore projesinde ekibin proje içindeki rolünü pozisyon bazlı adreslerken işin içinden çıkamadığımız noktalardan biri benim hangi pozisyonda bu projede yer aldığıma dair bir yön bulamayışımızdı. Bir sahne ya da oyun tasarımcısı değildim. UI ya da UX tasarımcısı da değildim. Dışarıdan bakıldığında sadece fikirleri olan biriydim. Ekibin yaptığı işin yanında benim ne yaptığımı anlamlandırabilmek belki ekip için önemli değildi ancak kendimi ikna etme yolunda önemli bir adımdı.   Bulduğumu anlamam için önce ne aradığımı bilmem gerekiyordu. Günün sonunda projede ismim Sanat Yönetmeni olarak geçti. O gün etiketlerin önemsizliğini ve “En iyi bildiğimiz yanlarımızın, hiç beklemediğimiz biçimlerde gerçekleştiğini” anlamış oldum.

            VDP projesi için neden bu kadar Metastore sürecini anlatıyorsun diyebilirsiniz. Çünkü Metastore Projesi,  VDP’yi hayata geçirebilecek kararlılığa ve kabiliyete vakıf olduğumuzu gösterebilmek adına büyük önem arz ediyordu ve yukarıda da bahsettiğim gibi kendimizi keşfetme sürecinin de bir parçasıydı. Geleceğe daha sağlam bir temelle ulaşabilmek için saatlerimizi zamanın gerisine almamız gerekiyordu. Böylece geleceği bugüne çekerek; günü, dünde unuttuğumuzun farkında olmalı ve anı tüm değişkenlere uyumlandırabilmeliydik. Bu sefer beni çok da farklı olmayan yeni bir görev bekliyordu. VDP Projesinin danışmanlığı için arka koltuktaki yerimi almıştım. Sırtımı yasladığım koltuğun arkasındaysa bagajlarımız vardı. Bavullarca birikim, benzer nitelikli işler, farklı programlardan örnekler, yaşanmışlıklar, eski pozisyonlarımın beni asla terk etmeyen öğretileri. Ekibin aslında bana bir şey danışmasına ihtiyacı yoktu. Her şey bagajlarında hazırdı zaten. Bu sebeple ilk hazırlığımız danışılmaması gereken süreçlerde mutabık kalmak oldu ve ürünün ara yüz tasarımı ve kullanıcı deneyimi aşamasında neleri yapmamamız gerektiğiyle yola koyulduk. Basiti yapabilmenin zorluğunu yenmek adına kavramlarda “yeniden” fikri üstüne yoğunlaştık.

Bölüm 3: “Yeniden” Disiplini

1. Yeniden Düşün:  Bir Görsel Düzenleme ve Planlama Aracını sanal ortamda yorumlayabilmek adına öncelikle bu süreçlerin fiili aşamalarına baktık. Ardından sanal gerçeklikteki karşılıklarını bulmaya odaklandık. Yapılacak bir işi, sadece klavye Mouse kullanarak nasıl uygulanacak bir hamleye dönüştürmek için kutu dışına çıkmamız gereken alanları yeniden düşündük ve mimarisine karar verdik.
2. Yeniden Azalt: İnsanın ilk tespit edilen acısı, yapamayacağına inandığı şeylere olan korkusu olmuştur. İlkel beynimizin gün içerisinde %90 üstünde verdiği kararlar aslında bu acı noktalarının sonuçlarıdır. Bir mağara adamı olduğunuzu düşünelim ve mağaranızdan çıktığınızda karşınızda size doğru ağzını açmış kocaman bir dinozor olsun. Sadece 3 tane karar verme yetisi ile hareket edeceksinizdir. Bunlardan ilki; ben onu yiyebilir miyim? (yahut yenebilir miyim?), ikincisi o beni yiyebilir mi? ve son olarak da çiftleşebilir miyiz? Şimdilik üçüncü seçeneği bir kenara ayırırsak kalan 2 seçenek ile yaşadığımız korkuyu pek çok farklı şekilde deneyimlemişizdir. Mesela  ilk araba sürme deneyiminiz, ilk bisiklete binişiniz, bir dili ilk defa öğrenmeye gösterdiğiniz  çaba ya da bir programı öğrenirken ben bunu yapamayacağım endişesi. Aşağıda göreceğiniz şemayı tüm eğitim ve öğretim süreçlerinden edindiğim deneyimlere göre yorumladım.
   
   • 
   • Dikkatinizi çektiyse kopma noktası bir başka değişle vazgeçiş kararı sizin sıfır noktasında olduğunuzu göstermiyor. Yani hala o hevesli başlangıcınızdan daha çok bilgiye sahipsiniz. Tek farkına varmanız gereken sizi o noktaya indiren sebeplerin sadece sizin başınıza gelmiyor olacak olması. Yani bu durumu deneyimleyen sadece siz değilsiniz. Eğer bunun bilinciyle yola koyulmayı tekrar denerseniz, öğrendiklerinizi pratiğe döktükçe o kadar korkulacak bir şey olmadığını göreceksinizdir.
     
     VDP Programının kullanıcı ara yüzünü tasarlarken dikkat ettiğimiz en önemli konu kullanıcıyı bu kopma noktasıyla karşı karşıya getirmeden daha kısa sürede performansını nasıl arttırabileceğimize dair fikir çalışmaları oldu. Program pek çok yetkinlik için çok fazla menü ve sekmeye sahip olmamalıydı aynı zamanda kullanıcıyı yormamalı ve kullanıcının menüler arasında kaybolmasına da sebebiyet vermemeliydi. Bu sebeple arayüze eklediğimiz her yeteneği yeniden azalt metoduyla tekrar ve tekrar yorumladık. Bütün bu yetenekleri sadece 4 yerleşim şemasıyla yapabileceğimizi gördük. Dokümantasyon menüsü için klasik bilgisayar öğretilerini koruduk. Gözün soldan okuyacağını düşünerek sahneye eklenecek her bir obje için sol tarafta bir dizilim şeması oluşturduk, analiz edilecek her bir yetkinliği de sağ üste yerleştirdik. Son olarak da aynı alanda kullanıcıyı daha az rahatsız edici boyutlarda navigasyon menüsüne yer verdik.  Böylece kullanıcı belirli bir deneyimden sonra yapmak istediği işlemler için refleks davranışlar göstermeye ve programı kolayca içselleştirmeye başladı. Topladığımız tüm deneyim geri bildirimlerinde programın kullanım kolaylığının beklentiyi karşılar nitelikte olduğunu gördük. Bu alanda büyük emeği geçen Sn. Damla Sadı ve Sn. Fatih Emre Kurşun’a teşekkür babında ek bir parantez açmak isterim. Tekrar ellerinize sağlık.
3. Yeniden Kullan: VDP Programının bir diğer içgörüsü de programın tek bir görev özelinde konumlandırılmasından ziyade, sürece baktığımızda birbiriyle organik ilişkide olan input ve output adımlarında da mevcutta işleyen süreci yalınlaştıracak, kolaylık sağlayacak ve programı zorunluluktan çıkartarak, kullanıcı için ihtiyaçları daha kısa sürede karşılayacak bir alternatife dönüştürebilmekti. Bu sebeple farklı iş süreçlerine atıfta bulunabilecek, farklı termin ve ihtiyaçlara yönelik geliştirici modüller üstünde de çalıştık. Mevcutta kullanılan metotlara yenilikçi bakış açıları getirerek; deneyimi görselleştirerek, sanal ortamda yeni yöntemlerle ürün modelleme, koleksiyon oluşturma ve müşteri iletişimine dair grafik brief formu oluşturabilme yetenekleri gibi farklı süreçlere dair özellikleri de VDP’ye kazandırdık.
4. Yeniden Dönüştür: VDP programı kendi içinden birden fazla modül ile çalışan bir yapıda kurgulandı. Bu modüller rol bazlı adreslendi. Bir yap bozun tüm parçalarını kendi içlerinde çalışabilir hale getirdiğimizde bu modüllerin bütüne anlam katması için lazım olanlar doğru optimizasyon ve entegrasyon gerekliliğiydi. Unreal Engine alt yapısıyla kurguladığımız VDP’nin bütüne hizmet etme yolundaki tüm parçalarının rol bazlı çalışabilmesi aynı zamanda farklı ihtiyaçlara göre konfigüre edilmiş donanımlara da uyum sağlayabilmesi gerekiyordu. Bu sebeple farklı kullanıcılarda ürünün görsel kalitesinden ve programın yetkinliklerinden ödün vermeden sürekli bir dönüşüm eforuna ihtiyaç duyulmaktaydı. Grafik ayarlarından, sahne içerisinden çıkartılacak fotoğraf işleme prosesine kadar kullanıcıların beklentilerinin optimum seviyede karşılanması sağlandı. Ayrıca LC WAIKIKI içindeki farklı amaçlar için konumlandırılmış olan kaynaklara da karşılıklı entegrasyon yapılarak bu dönüşümün ivmesini kaybetmeden yoluna devam edebilmesinin de önü açıldı.  Bu konuda Sn. İbrahim Berk Adıgüzel, Sn. Fatih Emre Kurşun ve Sn. Ayberk Kemal Gezer gerek kullanıcı deneyimlerinden yola çıkarak gerekse de karşılaşılan problemlere olay yerinde müdahale edip; sadece pansuman yapma seçenekleri varken bununla yetinmeyerek doğru tedavi yöntemlerini araştırarak ihtiyaçları canlıya aldılar. Böylece programı güncel tutma, hizalama, farklı kaynaklara entegre etme döngüsünü dönüşümün sürekli bir ihtiyaç olacağı bilinciyle VDP programının olmazsa olmazları arasına kazandırmayı başardılar. Emekleri için kendilerine tekrar teşekkür ederim.

Bölüm 4: LC WAIKIKI Akademi ve Eğitim

“Okudum, unuttum, gördüm, hatırladım, yaptım, öğrendim.” Konfüçyüs.

VDP’nin yaygınlaştırma sürecinde programı sadece belirli bir seviyede kullanılabilir hale getirmek yeterli değildi. Aynı zamanda eğitim planları yaparak kullanıcılar için bunu özümsetmemiz de gerekiyordu. Burada karşılaşacağımız en belirgin bariyer, kullanıcıyı kendi bildikleri doğrulardan alıkoyarak daha  yenilikçi ve daha kolay bir yola ikna etmekti. Çünkü “Kişi kendi kendisinin engelidir.” İlk bariyer kullanıcıların konfor alanlarından çıkmak istememeleri olacaktı. İkinci bariyerse mevcut düzenleri içinde VDP’nin çok daha pratik ve hızlı olduğu gerçeğini reddetmeleri olacaktı. Bunlar için Sn. Serap Gür’ün katkılarıyla pek çok ekiple görüşmeler yaptık, demolar sunduk ve workshoplar gerçekleştirdik. En önemli nokta programın dönüşüm serbestliğini ve gelişime daima açık olduğunu vurgulamaktı. Onların görüşlerini dinlemek, iş yapış şekillerini anlamak, fikirlerini duymak ve bu geliştirmeleri programa ekleyebilmek çok kıymetliydi. Böylece ekipler arasında bir komün kurarak VDP’nin sadece bizim elimizden çıkmış bir program değil, onların katkılarıyla geliştirilmiş bir uygulama olduğunu gösterebilecektik. Bununla ilgili en büyük pratikleri Mağazacılık Görsel Düzenleme Direktörlüğü ev sahipliğinde VM ve BVM ekipleriyle yaptık.  Ayrıca tasarım ve planlama ekipleriyle düzenli bir araya gelerek karşılıklı ihtiyaçlar ve beklentiler üstünde mutabık kaldık. Tek bir piyano notasından senfonik bir orkestraya giden yol böyle başladı.

Önemli noktalardan bir tanesi de eğitimlerdi. Programın tüm yetkinliklerini 2-3 dakikayı aşmayacak şekilde video eğitimler olarak kurguladık. VDP’nin tüm yeteneklerini gelen güncellemelere dair eğitim videolarıyla birlikte yaklaşık 45 başlıktan oluşan bir set haline dönüştürdük. Eğitim videolarını çekmek bana nasip oldu ve her bir dakikasından neyi başardığımızı tekrar tekrar gördüğümde ayrı bir keyif aldığımı sizlerden gizlemeyeceğim. LC WAIKIKI AKADEMİ sitesine bu videoların düzenlenerek yayınlanması konusunda Sn. Pınar Tunçsav’a sabrı ve güzel yönlendirmeleri için müteşekkirim.  Yaparak öğrenmenin önemi için oluşturduğumuz TEAMS gruplarında programın gelişimi için hem geri bildirimleri almaya, hem de ekiplere ihtiyaçları doğrultusunda gerek yazılımsal gerekse program yetkinliklerine dair desteklerimizi sunmaya devam ediyoruz. 

Bölüm 5: Tırtılın sonu…

Şimdi en başa dönecek olursak Metastore projesinde ilk adımımız bir Puffer Montu en gerçekçi 3 boyutlu haliyle bir sahneye getirebilmekti. Puffer Mont ile başlayan yolculuk bizi Türkiye’nin ilk online alışveriş yapılabilen Metastore Mağazasına kadar götürdü. Virgülü koyduğumuz yerde kendimizi, bu 3 boyutlu ürünleri sanal bir görsel düzenleme ve planlama aracında kullanıp kullanamayacağımız sorusuna yanıtlar ararken bulduk. Daha büyük bir aile ile beyaz bir sayfa açtık ve ilk adımımız boş bir sahnede bir rafa ve bir askıya ürün yerleştirmek oldu. Emekledik, ayağa kalktık, yürüdük ve yorulmadan koşmaya devam ediyoruz. Maratonun artık yeni bir adı var; VDP. Bitiş çizgimiz hayal gücümüz kadar uzakta.

Notlarımızda hala gerçekleşmeyi bekleyen pek çok fikir, kapımızda çok hızlı gelişen teknolojiler, önümüzde bizi bekleyen başta yapay zeka olmak üzere devrimsel süreçler var. Bu değişimin bir parçası olarak çıktığımız yolda, değişimle yetinmeyip; dönüşüm ve gelişimin de hayatımızın olmazsa olmazı olduğu gerçeği ile maratonu koşmaya devam ediyoruz.

Bu yazıda bana ayrılan sürenin şimdilik sonuna geldim. Yazımı Richard Bach’ın Mavi Tüy romanından bir cümle ile tamamlamak istedim; “Tırtılın dünyanın sonu dediğine, usta kelebek der.” Bu uzun maratonun check point noktalarındaki anlatımlarımız elbet ki çoğalarak devam edecek. Vakit ayırdığınız için teşekkür ederim.   

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="7"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>Danışılmayan Danışman yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

LC Waikiki’nin 3D Mağaza Planlama Serüveni

Önceki yazı serimizde, VDP projemizin ilham verici yolculuğuna ilk adımı atmıştık. Bu bölümde ise, Unreal Engine’i neden seçtiğimize, bu güçlü platformun sunduğu avantajlara ve karşılaştığımız zorluklara odaklanıyoruz. Arayüz tasarımının detaylarından altyapının Unreal dünyasındaki işleyişine kadar her ayrıntıyı, işin ustalarının dilinden sizlerle buluşturuyoruz. İlk olarak Damla Sadı Ayrancı’nın arayüz tasarımındaki perspektifine göz atacağız, ardından Fatih Emre Kurşun’un Unreal’da sahne tasarımını nasıl hayata geçirdiğini keşfedeceğiz.

Dijital Evrenlerin Mimarları: Unreal Engine’de Gerçekliğe Hayat Vermek – Damla Sadı Ayrancı

Unreal Engine üzerinde 3D artist ve arayüz tasarımcısı olarak çalışıyorum. Bu rol, oyunlar ve simülasyonlar gibi etkileşimli 3D dünyalar yaratmayı ve aynı zamanda bu dünyalarla kullanıcıların rahatça etkileşim kurmasını sağlayan arayüzleri tasarlamayı içeriyor. Yaratıcı bakış açısı, gerçekçi modeller, çevreler ve karakterler oluştururken, kullanıcı deneyimini optimize eden arayüzler tasarlamak temel prensiplerimizden biridir. Yaptığımız işler, hem estetik hem de işlevsellik açısından yüksek kalitede projeler ortaya koymamıza olanak sağlamıştır.

500’den fazla tasarımcının çalıştığı, farklı çalışma disiplinlerine ve farklı çalışma yaklaşımlarına sahip bir firmada program arayüzünün temel prensibi; ilk temasın sağlandığı kritik bir noktadır ve etkili bir arayüz tasarımı, işlevselliği estetikle buluşturur.

Yapı ilkesini ele alırken arayüzün düzeni ve bilgi mimarisi, kullanıcıların aradıklarını kolayca bulmasını hedeflemiştir. Beklentilere uygun yerleşim ve net navigasyona sahip bir tasarım yaparak kullanıcıların aradıkları tool ya da butonlara kolay erişebilmesini sağlamayı hedefledik. İkon tasarımlarının sade ve işlevine yönelik tasarımları kullanıcı dostu olması yönünden atılan ilk adımlardan biriydi.

Unreal Engine’de yaptığımız tasarımlarda, renk paleti oldukça sade ve minimalist bir yaklaşımla belirlenmiştir. Butonlarda kullanılan ikonlar, kullanıcıların kolayca anlayabileceği basitlikte tasarlanmış, işlevselliği ön planda tutarak dikkatlice düşünülmüştür. Arayüzde ise, özellikle blur efekti ile görsel derinlik kazandırılmış ve mor, temel renk olarak kullanılarak tasarıma modern ve sofistike bir hava katması hedeflenmiştir. Bu yaklaşımın, hem kullanıcı deneyimini geliştirmesi hem de estetik açıdan dengeli bir görünüm sağlaması tasarım süreçlerimize olan bakış açımızın temel prensiplerinden biridir.

Sadelik ilkesini önümüze koyduğumuz zaman ise karşımıza çıkan senaryoda multidisipliner bir çalışma ortamı olduğu için arayüz, karmaşıklıktan uzak, her kullanıcının uzmanlık seviyesinden bağımsız olarak rahatça kullanabilmesini sağlamak amaçlı programın arayüz tasarımının ana hatları belirlenmiştir ve önemli öğelerin, kullanıcıya net bir şekilde sunulması amaçlanmıştır. Gereksiz detaylar yerine işlevsel ögeler öne çıkarılmıştır

3D modelleme, dijital tasarımın kalbi diyebileceğimiz bir süreçtir. Çeşitli adımlardan geçerek oluşturulan 3D modeller, mimari projelerden endüstriyel ürünlere, animasyonlardan oyun dünyalarına kadar birçok alanda kullanılır. LC Waikiki’nin çalışma dinamiklerinde, Mimari Konsept Geliştirme departmanının tasarladığı LC Waikiki mobilyalarının (duvar, orta ünite vs.) teknik çizimlerine bağlı kalarak VDP içerisinde mağaza tasarımı yapılmasına olanak sağlanmaktadır. Bu 3D modeller, mağaza tasarımın yanı sıra aynı zamanda kapasite, ürün yönetimi, ürün yerleşimleri gibi parametlerinde ölçümlenmesini sağlamaktadır. 

Blender ve Archicad programlarını kullanarak yürüttüğümüz 3D modelleme süreci, bir modelin sıfırdan bitimine kadar çeşitli adımları içerir. İlk olarak, teknik çizimler analiz edilir ve modelin temel formu bloklama yöntemiyle oluşturulur. Ardından, modelin detayları eklenir ve poligon yapısı optimize edilir.

Yüzeylerde doku uygulaması için UV haritalama yapılır; malzeme ve dokular eklenerek modelin gerçekçiliği artırılır. Aydınlatma ve görselleştirme adımlarının ardından kalite kontrol yapılır, böylece endüstriyel standartlara uygun, estetik ve işlevsel bir 3D model elde edilir. Ürün 3D modelleme sürecini tamamladıktan sonra VDP uygulaması içerisinde bulunan Studio modülüyle son geliştirmeleri yapılarak kullanıcıyla buluşturulur. 

Sonuç olarak, bu adımlar sayesinde detaylı ve endüstriyel standartlara uygun bir 3D model ortaya çıkartmış oluyoruz. Bu süreçleri titizlikle uygulamak sonucun hem gerçekçi hem de işlevsel olmasını sağlamaktadır. 

Diğer çalışmalarımı incelemek isterseniz bu adresten takip edebilirsiniz.
Damla Sadı Ayrancı – Portfolyo

2D’den 3D’ye: LC Waikiki’de Unreal Engine Destekli Mağaza Planlamasında Teknik Detaylar – Fatih Emre Kurşun

1. Giriş ve VDP’nin Amaçları

LC Waikiki’de ürün yönetimi, SUIT adlı web uygulaması üzerinden yapılmakta; burada ürün fotoğrafları yüklenerek, “Line” olarak adlandırılan koleksiyonlar oluşturulmakta ve mağazalara gönderim tarihleri önceden planlanmaktadır. Ancak, bu süreç 2 boyutlu olarak yönetilmekte olup mağaza içi görseller veya ünitelere yerleşim bilgisi sunmamaktadır.

Bu eksikliği gidermek amacıyla geliştirilen Virtual Design & Planning (VDP) yazılımı, SUIT verilerine API ile erişerek ürün bilgilerini 3 boyutlu bir mağaza ortamına aktarmakta ve kullanıcıların bu ortamda gerçekçi planlamalar yapabilmesini sağlamaktadır. Böylece, iki boyutlu olarak planlanan ürünler, üç boyutlu bir mağaza dijital ikizinde sergilenerek daha kapsamlı bir görsel deneyim sunmaktadır.

VDP, ayrıca zaman çizelgesi özelliğiyle, ürünlerin haftalık bazda ünitelere göre sergilenmesini görselleştirmekte ve hazırlanan bu 3D planlar, planogram olarak PDF formatında mağazalarla paylaşılmaktadır. Bu sayede, mağaza içi ürün yerleşimlerinin belirli standartlara uygun şekilde gerçekleştirilmesi sağlanmaktadır.

2. Neden Unreal Engine ve Oyun Motoru Seçimi

VDP yazılımının geliştirilmesinde, üç boyutlu bir uygulamanın .exe formatında çalıştırılabilmesi amacıyla oyun motoru kullanılmasına karar verilmiştir. Oyun motorları, grafik işlemciye (GPU) doğrudan erişim sağlayarak gerçek zamanlı render ve gelişmiş görselleştirme teknolojileri sunduğundan, Unreal Engine ile bu sürecin hızlandırılması hedeflenmiştir. Bu sayede sıfırdan bir çözüm geliştirilmek yerine güçlü bir render altyapısına sahip bir motorun avantajlarından yararlanılabilmiştir.

Unreal Engine tercihinin sebepleri arasında yüksek görsel kaliteye erişim sağlanması ve esneklik sunması öne çıkmaktadır. Unreal Engine, yüksek grafik gücüne ihtiyaç duyulduğunda bu gücü kullanma olanağı sunarken, daha düşük donanımlı cihazlara uyum sağlamak için grafik özelliklerinin ayarlanabilmesine de imkan tanımaktadır. Ayrıca, proje ekibinin Blueprint ve C++ dillerine hakim olması da bu tercihi destekleyen etkenlerden biridir. Unreal Engine’in sunduğu optimizasyon araçları ve esnek yapı sayesinde, VDP yazılımının hem görsel olarak etkileyici hem de teknik gereksinimlere uygun şekilde yapılandırılması mümkün olmuştur.

3. 2D’den 3D’ye Geçiş Stratejisi

VDP yazılımında ürünlerin doğrudan 3 boyutlu modellere gereksinim duyması yerine, SUIT uygulamasında bulunan mevcut iki boyutlu fotoğrafların 3 boyutlu görseller olarak işlenmesi tercih edilmiştir. Bu yaklaşım, uzun süredir iki boyutlu planlama süreçleriyle yürütülen iş yapış biçiminin tamamen değiştirilmesinin önüne geçilmesi ve bu geçişin daha yumuşak bir şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla benimsenmiştir.

Bu yöntemin bir diğer avantajı ise teknik gereksinimlerdeki düşüş olarak öne çıkmaktadır. Ürünlerin doğrudan 3 boyutlu modeller yerine daha düşük poligon sayısına sahip 3 boyutlu yüzeyler olarak temsil edilmesi, performans açısından önemli bir katkı sağlamaktadır. Bu durum, özellikle aynı anda çok sayıda ürünün bir sahnede görüntülenmesi gerektiğinde, hem işlemci hem de GPU yükünün azalması anlamına gelmektedir.

Ayrıca, çıktı olarak elde edilen görsellerde, ürünlerin doğrudan karşıdan görünmesi sağlandığından, fotoğraflardan türetilmiş 3 boyutlu modeller ile tam 3 boyutlu modeller arasında gözle görülür bir fark bulunmamaktadır. Böylece hem çıktı kalitesinde herhangi bir kayıp yaşanmamakta, hem de süreçte daha hızlı ve pratik bir modelleme elde edilmektedir.

4. Teknik Gereksinimler ve Başlangıç Yapısı

VDP projesi geliştirilirken, LC Waikiki bünyesindeki kullanıcıların bilgisayar donanımlarında önemli farklılıklar göz önünde bulundurulmuştur. BrandVM ekiplerinde GTX1050 gibi orta segment ekran kartlarına sahip kullanıcılar olduğu gibi, bazı kullanıcıların yalnızca Intel’in dahili grafik kartlarını kullanmakta olduğu tespit edilmiştir. Bu çeşitlilik, yazılımın 60 FPS hızını koruyabilmesi için optimize edilmesi gerektiği anlamına gelmiştir. Özellikle VRAM yönetimi bu noktada kritik bir faktör olarak ele alınmıştır.

Başlangıç olarak; örnek bir mağaza ortamı yaratılarak ilk 3D sahne hazırlanmıştır. Dörtgen formda oluşturulan bu mağaza tasarımı, statik ışıklandırmalar kullanılarak optimize edilmiştir. Işıklandırma hesaplamalarının her karede tekrar yapılmasının önüne geçilmesi amacıyla, ışıklandırmalar statik olarak işlenmiş ve lightmap kullanılarak sahneye gömülmüştür. Bu yöntem, ekran kartına düşen yükü önemli ölçüde azaltmış ve daha düşük konfigürasyonlara sahip bilgisayarların da programı akıcı bir şekilde çalıştırabilmesine olanak tanımıştır. Ayrıca, kullanıcıların kendi ışıklandırma ayarlarını yapma gerekliliğini ortadan kaldırarak mağaza içi görsel deneyimlerin daha homojen bir yapıda sunulması sağlanmıştır.

Bu kararın ardından, yazılım içinde kullanılacak texture boyutları, 3D model poligon sayıları ve ışıklandırma gibi unsurlar belirli teknik gereksinimlere uygun olarak yapılandırılmıştır. Statik ışıklandırma kararı, bilgisayar hafızası ve işlemci performansı üzerinde olumlu bir etki yaratmış ve VDP kullanıcılarının ürün yerleşimlerine odaklanabilmelerini sağlayan stabil bir mağaza ortamı oluşturulmuştur.

5. OpenCV ile İmaj İşleme

VDP yazılımında, SUIT uygulamasından gelen ürün fotoğraflarının belirli bir formata dönüştürülmesi süreci için OpenCV kullanılmıştır. SUIT’te yer alan ürün görselleri, yatay, dikey veya kare formatlarda ve çoğunlukla şeffaflık (alpha kanalı) içermeyen görsellerden oluşmaktadır. VDP ortamında ise ürünlerin, 512×512 piksel boyutunda, şeffaf arka planlı ve merkeze yerleştirilmiş PNG formatında kullanılmaları hedeflenmiştir. OpenCV, bu gereksinimlerin karşılanması için yazılımın temel bileşenlerinden biri olarak seçilmiştir.

Bu süreçte, ürünlerin piksel verilerinin analiz edilmesi yoluyla çevre sınırlarının (border) vektörel verilere dönüştürülmesi sağlanmıştır. Elde edilen vektör verileri, ürünün üç boyutlu bir yüzeye dönüştürülmesine olanak tanımıştır. Daha sonra, SUIT uygulamasından alınan kalınlık bilgisi kullanılarak bu yüzeye gerçekçi bir kalınlık verilmiş ve ürünün tam anlamıyla 3D bir görünüm kazanması sağlanmıştır. OpenCV, ayrıca runtime’da yüklenen görsellerin gerekli format dönüşümlerini yaparak tutarlı bir yapıda kullanılabilmesini sağlamıştır.

Ek olarak, kullanıcıların program içinde ürünlerin renklerini değiştirme, üzerine yeni bir desen ekleme veya farklı bir baskı uygulama gibi ihtiyaçlarını karşılamak üzere, OpenCV ile imaj işleme işlemleri program dışına çıkılmadan gerçekleştirilmiştir. Unreal Engine’e entegre edilen üçüncü parti bir OpenCV eklentisi, tüm bu işlemlerin VDP içerisinde hızlı ve verimli bir şekilde yapılabilmesine olanak tanımıştır.

6. SUIT ve VDP Arasındaki API Entegrasyonları

SUIT uygulamasında yer alan ürünler, belirli sezonlara, koleksiyonlara (Line) ve paketlere göre organize edilmektedir. Bu yapı içerisindeki verilerin VDP’ye aktarılabilmesi amacıyla, SUIT ve VDP arasında API entegrasyonları gerçekleştirilmiştir. Bu entegrasyon sayesinde, kullanıcıların VDP üzerinde istediği ürünlerin sezon, Line ve Merch Alt Grup (MAG) bilgilerini seçmeleri sağlanmıştır. Kullanıcı “Ürün Al” butonuna tıkladığında, seçilen ürünlerin görselleri ve ilgili bilgileri bir veri yapısında toplanarak VDP’ye aktarılmaktadır.

Bu süreçte, VDP yazılımı, SUIT üzerinden aktarılan ürün görsellerini indirip UTexture2D formatına dönüştürmektedir. Ardından, OpenCV destekli imaj işleme prosedürleri devreye alınarak görseller üzerinde gerekli piksel ve şeffaflık düzenlemeleri yapılmaktadır. Bu adımda, arka planı temiz olmayan ürün görsellerinin arka planları temizlenmekte ve işlem tamamlandıktan sonra görseller texture olarak saklanmak üzere bir klasöre yazılmaktadır. Böylelikle, verilerin düzenlenmiş ve optimize edilmiş bir formatta program içinde kullanılabilir olması sağlanmaktadır.

Veri aktarımları ve görsel düzenleme işlemlerinin tamamlanmasının ardından, ürünler widgetlar üzerine eklenmekte ve kullanıcı tarafından sürükle-bırak yöntemiyle kullanılabilir hale getirilmektedir. Kullanıcı, arayüzden seçtiği bir ürünü sahnedeki bir ünitenin üzerine yerleştirdiğinde, ürün imajı, sınır vektörleri kullanılarak 3 boyutlu bir yüzey olarak modellenmektedir. SUIT’ten gelen kalınlık ve boyut bilgileri de göz önünde bulundurularak ürün, ünitenin üzerine gerçekçi bir şekilde yerleştirilmektedir. Bu API entegrasyonları sayesinde, SUIT’teki ürün verileri ile VDP arasında senkronizasyon sağlanmakta ve kullanıcıların ürünleri hızlı ve pratik bir şekilde üç boyutlu mağaza ortamına yerleştirebilmeleri mümkün hale gelmektedir.

7. Ünitelerin Yapısı ve Oluşumu

VDP yazılımında, mağaza içinde ürünlerin sergilendiği üniteler, özel bir yapı ile modellenmiştir. LC Waikiki mağazalarında kullanılan üniteler, askı ve raflardan oluşan kombinasyonlarla çeşitlenmekte olup farklı sergileme gereksinimlerine göre farklı düzenlemeler içermektedir. Bu çeşitlilik göz önünde bulundurularak, ünitelerin procedural (yordamcı) bir yapı ile oluşturulması hedeflenmiştir. Böylece, her bir ünitenin ayrı ayrı modellenmesi yerine, ortak askı tipleri ve yerleşimlerin veri yapılarıyla birleştirilmesi sağlanmıştır.

Bu yapının temelinde, her bir ünitenin, hangi askı veya raf bileşenlerine sahip olduğu ve bu bileşenlerin sahnedeki pozisyonları gibi bilgilerin tutulduğu bir veri yapısı bulunmaktadır. Kullanıcı, VDP arayüzünden bir ünite seçip sahneye eklemek istediğinde, ilgili veri yapısı anında okunmakta ve ünite, bu veriye uygun olarak hızlı bir şekilde oluşturulmaktadır. Üniteyi oluşturan bu yapı sayesinde, yeni eklenmesi istenen üniteler kolayca sisteme dahil edilebilmektedir.

VDP Studio adı verilen modül, ünitelerin yapısını daha esnek hale getirmek için geliştirilmiştir. Şirket içerisindeki belirli yetkililerin erişimine açık olan bu modül, yeni ünitelerin yapılandırılabilmesi ve veri yapılarının görsel olarak düzenlenebilmesi için tasarlanmıştır. Ünite bilgileri, VDP Studio üzerinden oluşturulup cloud’a kaydedildikten sonra, program her açılışında bu verileri cloud’dan okuyarak kullanıcı arayüzüne yüklemektedir. Bu sayede, kullanıcı sahneye bir ünite sürükleyip bıraktığında, ünite, ihtiyacı olan 3D askı ve raf modellerini renk ve boyut bilgilerine göre çağırarak milisaniyeler içinde kendini sahnede oluşturmaktadır.

Bu prosedür, mağazalarda kullanılan ünitelere ait dijital modellerin pratik bir şekilde güncellenebilmesini ve yeni ihtiyaçlar doğrultusunda hızlıca düzenlenebilmesini sağlamaktadır. Kullanıcılar, VDP aracılığıyla farklı üniteleri bir araya getirip sahneye entegre ederek mağaza içi ürün yerleşimlerini gerçekçi bir biçimde planlayabilmektedir.

8. VDP Launcher ve Dağıtım Süreci

VDP yazılımının LC Waikiki bünyesindeki bilgisayarlarda kolayca dağıtılabilmesi ve güncellemelerin etkili bir şekilde sağlanabilmesi amacıyla, VDP Launcher adı verilen bir başlatıcı uygulama geliştirilmiştir. Unreal Engine dışında, C# ile hazırlanan bu Windows tabanlı uygulama, VDP’nin şirket içindeki kullanıcılar tarafından en güncel sürümüyle kullanılmasını sağlamaktadır.

VDP Launcher, açıldığında ilk olarak yazılımın mevcut sürümünü kontrol etmekte ve güncellemelerin olup olmadığını denetlemektedir. Eğer yeni bir güncelleme mevcutsa, Launcher otomatik olarak ilgili dosyaları indirip kurulum işlemlerini gerçekleştirmekte ve kullanıcıya güncelleme sürecine dair bilgilendirme yapmaktadır. Böylece, kullanıcıların manuel bir güncelleme sürecine ihtiyaç duymadan her zaman güncel yazılıma erişmesi sağlanmaktadır.

Launcher, ayrıca çeşitli başlatma parametrelerini yönetme işlevi de görmektedir. Yazılımın performansını donanım yapılandırmalarına göre optimize edebilmek amacıyla, kullanıcıya “Yüksek Grafik” ve “Düşük Grafik” seçenekleri sunulmaktadır. Bu seçenekler, programın hangi shader yapısıyla başlatılacağını belirlemekte olup, yazılımın farklı donanım seviyelerine sahip cihazlarda en verimli şekilde çalışmasını sağlamaktadır. Örneğin, düşük konfigürasyonlu cihazlarda Shader Model 3.1 ile başlatılacak şekilde ayarlanabilmekte, böylece daha düşük grafik özellikleriyle akıcı bir deneyim elde edilmektedir.

VDP Launcher, güncellemeler ve başlatma parametrelerinin yanı sıra, yazılıma dair çeşitli kullanıcı rehberleri ve destek dökümanlarına hızlı erişim imkanı da sunmaktadır. Bu başlatıcı, yazılımın şirket genelinde düzenli, güncel ve kolay erişilebilir olmasını sağlayarak, kullanıcıların VDP deneyimini sorunsuz bir şekilde yaşamalarına yardımcı olmaktadır.

9. Optimizasyon Süreci

VDP yazılımının 60 FPS hızında akıcı bir deneyim sunabilmesi için GPU ve CPU üzerindeki işlemler dengeli bir şekilde optimize edilmiştir. Bu optimizasyon sürecinde özellikle ışıklandırma, 3D model poligon sayıları, texture boyutları, shader karmaşıklığı (shader complexity), drawcall sayısı ve her karede çalışan matematiksel işlemler gibi unsurlara odaklanılmıştır.

GPU ve Render Thread Optimizasyonları

VDP yazılımının 60 FPS hızında akıcı bir deneyim sunabilmesi için GPU ve CPU üzerindeki işlemler dengeli bir şekilde optimize edilmiştir. Bu optimizasyon sürecinde özellikle ışıklandırma, 3D model poligon sayıları, texture boyutları, shader karmaşıklığı (shader complexity), drawcall sayısı ve her karede çalışan matematiksel işlemler gibi unsurlara odaklanılmıştır.

CPU ve Render Thread Optimizasyonları

VDP projesi, %50 Blueprint ve %50 C++ kullanılarak geliştirilmiş olup, yoğun işlem gerektiren bölümler C++ kullanılarak yazılmıştır. OpenCV ile imaj işleme, üç boyutlu modelleme gibi işlem yoğunluklu fonksiyonlar, C++ ile yapılandırılmıştır ve bu sayede milisaniyeler içinde çalışabilmektedir. Projede, her karede hesaplanması gereken iş yükünü azaltmak adına EventTick’te çalışan fonksiyonlardan mümkün olduğunca kaçınılmış, bu tür fonksiyonlar yalnızca kullanıcı girdileriyle tetiklenecek şekilde düzenlenmiştir. Bu yöntem, işlemlerin yalnızca gerekli olduğunda çalıştırılmasını sağlayarak CPU yükünün düşmesine katkıda bulunmuştur.

Düşük Konfigürasyonlar İçin B Planı

GTX 1050 gibi ekran kartlarına sahip sistemlerde yazılım optimize edilmiş olsa da, Intel dahili grafik kartları gibi daha düşük donanımlı cihazlar için ek çözümler geliştirilmiştir. Unreal Engine’in mobil platformlara yönelik sunduğu olanaklardan yararlanılarak, VDP’nin Shader Model 3.1 ile çalışacak bir versiyonu da hazırlanmıştır. Program başlatılırken, VDP Launcher üzerinden Yüksek Grafik veya Düşük Grafik seçeneklerinden biri seçilmekte ve uygun shader yapısı kullanılmaktadır. Bu düşük grafik modu, yansıtma kalitesi, post-process efektleri ve anti-aliasing gibi görsel işleme özelliklerinden fedakarlık yapılarak, düşük donanımlı cihazlarda da yazılımın akıcı çalışmasına imkan tanımaktadır.

Bu kapsamlı optimizasyon süreci sayesinde, VDP yazılımının farklı donanım yapılandırmalarında yüksek performans sunması sağlanmış ve kullanıcı deneyimi iyileştirilmiştir.

10. ALICE: VDP’nin Yapay Zeka Destekli Metahuman Asistanı

VDP yazılımının kullanıcı deneyimini geliştirmek amacıyla “ALICE” adlı bir Metahuman karakteri, yapay zeka destekli bir chatbot olarak entegre edilmiştir. ALICE, programın işlevsellikleri, kullanım kılavuzları ve teknik özellikleri hakkında anında bilgi sunarak kullanıcıların programa daha hızlı adapte olmasına yardımcı olmaktadır. Kullanıcılar, programı kullanırken herhangi bir noktada ALICE’e başvurarak detaylı bilgi edinebilmekte ve rehberlik alabilmektedir.

ALICE, Metahuman teknolojisi kullanılarak geliştirilmiş ve böylece insan benzeri bir yüz, ses ve jestlerle kullanıcıya daha doğal bir iletişim deneyimi sunmaktadır. ALICE’in görevleri arasında, programın ana işlevlerinin nasıl kullanılacağı, belirli modüllerin ve araçların nasıl çalıştığı gibi konular hakkında rehberlik etmek yer almaktadır. Ayrıca, ürün yerleşimi, planogram hazırlığı ve API entegrasyonları gibi daha teknik işlemler konusunda da ALICE’ten yardım alınabilmektedir.

Kullanım Kolaylığı: ALICE, kullanıcıların menüler arasında dolaşmasına gerek kalmadan, doğrudan sorularını yazılı olarak ileterek yardım almasını sağlamaktadır.

Öğrenen Asistan: ALICE, kullanıcılarla etkileşimleri üzerinden öğrenme yeteneğine sahip bir yapay zeka altyapısıyla donatılmıştır. Kullanıcıların sıkça sorduğu soruları veya belirli işlevlerde tekrar eden işlemleri analiz ederek, bu bilgilere dayalı olarak daha akıllı ve özelleştirilmiş rehberlik sağlama kapasitesine sahiptir. Bu öğrenme yeteneği, gelecekte ALICE’in daha proaktif bir asistan olarak işlev görmesini ve kullanıcıların ihtiyaçlarını daha öngörülü bir şekilde karşılamasını sağlamaktadır.

Bu yapay zeka destekli asistan, VDP’nin kullanıcı dostu yapısını güçlendiren bir yenilik olarak konumlanmıştır. ALICE, LC Waikiki çalışanlarının programı etkin bir şekilde kullanmalarına katkıda bulunmakta ve mağaza içi planlama süreçlerinde karşılaştıkları sorulara anında cevap sunmaktadır. Böylelikle, VDP’nin kullanıcı deneyimi daha etkileşimli ve verimli bir yapıya kavuşmaktadır.

Sonuç

LC Waikiki için geliştirilen VDP (Virtual Design & Planning) yazılımı, mağaza içi görsel planlama süreçlerini dijitalleştirme ve üç boyutlu bir platformda kullanıcı dostu bir deneyim sunma amacıyla hayata geçirilmiştir. Unreal Engine ile geliştirilmiş olan VDP, SUIT uygulamasındaki ürün verilerini API entegrasyonlarıyla içe aktararak ürünlerin mağaza ortamında üç boyutlu olarak sergilenmesini sağlamış ve geleneksel planlama yöntemlerine kıyasla daha gerçekçi ve etkili bir çözüm sunmuştur.

Yazılım, statik ışıklandırma ve optimize edilmiş texture boyutları gibi teknik kararlarla farklı donanım yapılandırmalarında yüksek performans gösterecek şekilde yapılandırılmıştır. Ürünlerin 2 boyutlu görsellerinden 3 boyutlu modeller elde edilmesini mümkün kılan OpenCV desteği, VDP’nin temel bileşenlerinden birini oluşturmuş ve performansı artıran bir çözüm olarak öne çıkmıştır. Bunun yanı sıra, kullanıcıların ihtiyaçlarını anında karşılayan ve programın kullanımını kolaylaştıran yapay zeka destekli ALICE Metahuman asistanı, yazılımın kullanıcı deneyimini önemli ölçüde iyileştirmiştir.

Optimizasyon süreçleri ve yenilikçi yapay zeka entegrasyonlarıyla LC Waikiki mağazalarındaki ürün sergileme süreçlerini dijitalleştirme yolunda önemli bir adım atan VDP, LC Waikiki’nin görsel planlama alanında teknolojik olarak daha güçlü bir yapıya geçmesini sağlamaktadır. Program, esnek yapısı ve güçlü altyapısıyla gelecekte de LC Waikiki’nin ihtiyaçlarına uyum sağlayacak şekilde geliştirilmekte olup, mağazacılık sektöründe yeni standartlar belirleyen bir çözüm olarak konumlanmaktadır.

Diğer çalışmalarımı incelemek isterseniz bu adresten takip edebilirsiniz.
Fatih Emre Kurşun – Portfolyo

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="12"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>Teknik ve Görsel Gücün Buluşması: Unreal Engine ile LC Waikiki’nin 3D Mağaza Planlama Serüveni yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

Şimdi, “Ne alaka bu başlık?” diyebilirsiniz bu yazı dizisinde, ama yaşayan biri olarak ne dilediğinize dikkat etmenizi öneririm. Neden mi? Hemen anlatıyorum.

2021 yılında, şirket içerisinde kullanılan üçüncü parti bir uygulamanın şirketin planlama döngüsüne uygun olup olmamasıyla ilgili inceleme için bizim departmana gönderilmişti. İncelediğimiz uygulama, üretim amacına göre uygun olsa da şirketimizin beklentileriyle uyuşmamaktaydı.

Uygulamanın uyması için bir çözüm arayışında bulunmamız isteniyordu. Ne yanından, ne de yöresinden baksak da uygulama, planlama uygulamalarına entegre olmak konusunda bir kör düğüm olmuştu. Bu nedenle işimizi en iyi çözümleyecek bir araç gelene kadar bu uygulamayı planlama ile bağını kurmaktan vazgeçip, diğer mağaza görsel düzenlemeleri için kullanılmasına devam etme kararı aldık.

O zamanlarda bu uygulamanın şirket içinde üretilmesini çok istemiştim. O dönem, şirketin birçok ihtiyacını karşılayacak, hem görsel düzenleme ihtiyaçlarını giderecek hem de preseason öncesi planlanan ürünlerin mağaza içerisindeki görünümünü dijital ortamda, daha düşük maliyetle kontrol edebilecek bir uygulama yapmayı çok düşünmüştüm.

Bu konuda düşünen tek kişi ben değilmişim ki, yaklaşık iki yıl sonra benim gibi düşünen başka insanların bir araya geldiği bir takım kuruldu. Bizi bir araya getiren ise şirketimizin CDO’su Şerafettin Özer’di. Dijital dönüşüm uygulaması olarak bu ihtiyacı fark etti ve bu takımı bir araya getirerek, bizim bile neler yapabileceğimizi hayal edemeyeceğimiz bir program yazmamız için gerekli ortamı sağladı.

Takımın oluşma aşamasını ve yaşanan süreçleri elbette ayrı bir yazı başlığıyla aktaracağım. Öncesinde ufak bir giriş yapmak adına takımı anlatayım:

• Start-up Sponsorumuz: CDO’muz Şerafettin Özer
• Development Ekibi: Şirketin farklı departmanlarında çalışan, kişisel deneyimleriyle Metaverse dünyasını yaratan ve Türkiye’de retail sektöründe Metaverse projesinde bir ilki başarıp birçok ödül alan Unreal Engine yazılımcılarımız Fatih Emre Kurşun, İbrahim Berk Adıgüzel ve Damla Ayrancı ile Backend yazılımcımız Ayberk Kemal Gezer.
• 3D Görsel Tasarımcılar: Şirketin farklı departmanlarında çalışıp Metaverse projesinde 3D görsellerin yaratıcısı olan Nur Banu Meşeli ve Serenay Yamalı.
• Danışman: Şirket içerisinde uzun yıllardır emek veren, Metaverse konusunda takımı bir araya getiren ve destekleyen, ekibin Metaverse projesini görünür kılan ve yeni projemizde de bize cömertçe deneyimlerini sunan değerli danışmanımız Mustafa Burak Can.
• Proje Yöneticimiz: Daha önceki şirketlerdeki bilgi birikimi ve tecrübesi, yenilikçi bakış açısı ve yaratıcı deneyimlerini bize özgürce sunan Çetin Oğulcan Yılmaz.
• Product Owner & Analist: O da işte ben 😊 Yazıyı ben yazıp kendimi anlatmamı beklemezsiniz. Elimden geldiğince takımımı hayallerimizin ötesine taşıyacak, tüm engelleri ortadan kaldıracak ve müşterilerimizin ihtiyacına uygun ürünü üretme konusunda tüm bilgi birikimimi ve deneyimimi verecek biri olarak düşünebilirsiniz.

Şimdi gelelim start-up dedik, proje dedik, dedik de bu proje ne diye sorarsanız, durun anlatıyorum hemen:

“Virtual Design & Planning (VDP)”

Evet evet, yanlış okumadınız. Hem görsel tasarımı hem de planlamayı aynı çatı altında birleştiriyor ve buna sanat ile matematiğin muhteşem harmonisi diyoruz. Peki ne mi sunuyoruz?

Yapacağımız ürünün temel amacı, “Planlama araçları ile eş zamanlı çalışan; sanal ortamda koleksiyon planlama aşamasından başlayarak, ürün & koleksiyon tasarımı, sipariş yönetimi, görsel düzenleme, müşteri gözüyle mağaza ortamı deneyimleme, satış tahmini ve e-ticarete kadar olan tüm süreçleri birbirine bağlayan (tedarik zinciri) bir perakendecilik platformu olarak kullanılması hedeflenen” bir program yazmak.

Bu arada bu ürünü sadece kendimiz için değil, aslında hem kendi şirketimiz için hem de retail sektörüne katkı sağlayacak bir dijital ikiz ile tüm sektörün ihtiyacını karşılamayı hedefliyoruz. Kısaca, yaptığımız bu çalışmayı şirket içi bir start-up olarak görebilirsiniz.

Peki gelelim bu yazı dizisinde neler okuyacaksınız ya da sizi neler bekliyor, kısaca onlardan bahsedeyim:

• Bir MVP Kolay Oluşturulmuyor.
• Unreal Engine Nasıl Bir Program? Ara Yüz ve Sahne Tasarımı.
• Entegre Olmak Ya da Olmamak, İşte Tüm Mesele Bu.
• İlk POC – Trinity Deneyi.
• Prod’a Çıkıyoruz, Hazır Olun – Dragon Uçmaya Hazır.
• Şimdi Biz Neyiz?

Zamanla yaşadığımız tüm deneyimler ile belki maddeler ardı ardına sıralanabilir ya da belki de herkese ilham olacak bir noktada yeterli doygunluğa ulaşabilir. Bunu bilemeyiz, ama yolda beraber görmek ve tanık olmak isterseniz bizi takip etmeyi ihmal etmeyin. Bir sonraki yazıya kadar…

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="3"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>Kendi Kendini Gerçekleştiren Kehanet yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

2023 itibarıyla Türkiye’de özel sektörde çalışan engelli bireylerin oranı yaklaşık %3 olarak belirlenmiştir. Bu oran, 50 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerleri için geçerli olup, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesi gereğince uygulanmaktadır. Bu kapsamda Türkiye’de özel sektörde 77,908 engelli birey çalışmaktadır​(KamuMeb)​(PwC)

Oran ne kadar düşük olsada çalıştığımız kurumda iç müşterilerimiz için yaptığımız uygulamaları onların da bu süreçte olduğunu hatırlayarak uygulamaları tasarlayıp analiz edip üretmeliyiz. PO su olduğum her uygulamada mutlaka uygulamanın butonlardan renklerine kadar dikkat ederek yazılımlarını geliştirmeye çalışıyoruz.

Bu neden ile bu yazı dezavantajlı/engelli personel bulunduran firmaların kendi iç süreçlerinde veya dışarıya açılan uygulamalarında bu bireylerinde kullanımına uygun süreç ve analiz işlemleri nasıl yapılmalı gelin bunu konuşalım.

1. Kullanıcı Analizi

• Engelli Kullanıcı Profili Çıkarılması: Kullanıcıların demografik özellikleri, engel türleri ve derecelerine göre ayrıntılı analiz yapılmalıdır. Bu, görme engellilerin tam görme kaybı veya kısmi görme kaybına sahip olup olmadığını, duyma engellilerin tam işitme kaybı mı yoksa işitme cihazı kullandıklarını mı belirlemenizi sağlar.
• Kullanıcı İhtiyaçlarının Tespiti: Kullanıcıların hangi fonksiyonları kullanmakta zorlanabileceklerini belirlemek amacıyla görme ve duyma engelli bireylerin etkileşim alışkanlıkları incelenmelidir. Örneğin, görme engelliler ekran okuyucu kullanıyorsa yazılımınızın bu cihazlarla uyumlu olması gerekecektir.
• Mevcut Engelli Kullanıcı Araçlarının İncelenmesi: Erişilebilirlik standartlarına uygun olan mevcut araçlar, ekran okuyucular (örneğin, JAWS, NVDA), işaret dili desteği veya altyazılar gibi çözümler değerlendirilmelidir.

2. Erişilebilirlik Standartlarına Uygunluk (WCAG)

• Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) Analizi: WCAG, web içeriğinin herkes tarafından erişilebilir olmasını sağlamak için oluşturulmuş yönergelerdir. Bu rehberde yer alan 4 temel ilke dikkate alınmalıdır:

1. Algılanabilirlik: Kullanıcıların görsel veya işitsel içeriği algılayabilmesi (örneğin, ekran okuyucu desteği ve videolar için altyazılar sağlamak).
2. Çalıştırılabilirlik: Kullanıcıların arayüzü sorunsuz bir şekilde kullanabilmesi (örneğin, klavye navigasyonu).
3. Anlaşılabilirlik: Bilgi ve arayüz öğeleri herkes tarafından anlaşılabilir olmalı.
4. Sağlamlık: Yazılım, mevcut ve gelecekteki teknolojilerle uyumlu olmalıdır.

3. Erişilebilirlik Testleri

• Engelli Kullanıcılarla Testler: Görme ve duyma engelli kullanıcılar tarafından yazılımın test edilmesi büyük önem taşır. Bu, gerçek dünyadaki kullanım senaryolarında hangi zorluklarla karşılaştıklarını anlamak için faydalı olacaktır.
• Otomatik Erişilebilirlik Test Araçları: Axe, WAVE, Lighthouse gibi araçlarla yazılımın erişilebilirlik açısından ne kadar uygun olduğunu ölçmek mümkündür.

4. Erişilebilirlik Özellikleri Geliştirme

• Ekran Okuyucu Desteği: Ekran okuyucuların arayüzdeki metin ve diğer öğeleri düzgün okuyabilmesi için yazılımın semantik yapısının güçlü olması gerekir. Bu, HTML5 etiketlerinin doğru kullanımı ve metin açıklamalarının eklenmesi gibi unsurları içerir.
• Klavye ile Navigasyon: Tüm etkileşimlerin fare kullanmadan klavye ile yapılabilmesi sağlanmalıdır.
• Renk Kontrastı: Görme engelli kullanıcılar için renk kontrastı dikkate alınmalı, özellikle düşük görüş yetisi olan kullanıcılar için yüksek kontrast modları sunulmalıdır.
• İşitme Engelli Kullanıcılar İçin Altyazı ve İşaret Dili Desteği: Videolu içerik varsa işitme engelliler için altyazı desteği sağlanmalı. İhtiyaca göre işaret dili eklenebilir.

5. Geri Bildirim ve İyileştirme Süreci

• Sürekli Kullanıcı Geri Bildirimi: Kullanıcıların düzenli olarak geri bildirim vermeleri için kolay ulaşılabilir bir kanal oluşturulmalıdır. Geri bildirimler doğrultusunda ürün sürekli olarak iyileştirilmelidir.
• Dönemsel Erişilebilirlik Değerlendirmeleri: Ürünün piyasaya sürülmesinden sonra erişilebilirlik değerlendirmeleri yaparak düzenli iyileştirmeler yapılabilir.

Bu süreç, kullanıcıların ihtiyaçlarını daha iyi anlamayı ve engelli bireylerin de yazılımı rahatça kullanabilmesini sağlayan bir ürün geliştirmenizi sağlar. Bir sonraki yazıya kadar bana aşağıdaki adresten ulaşabilirsiniz.

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="2"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>Engelleri Kaldıran İş Analizi: Erişilebilir Uygulamalar İçin Stratejik Yaklaşımlar yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

Ressamların ürettikleri ürünleri teknoloji kapsamında üretmek isteseydik ve bir scrum takımı kursaydık nasıl olurdu?

Bir kaç gündür zihnimde bu düşünce dolanıyor. Komik olduğunun farkındayım ama ya olsaydı nasıl olurdu?

Mesela Vincent Van Gogh heralde en sevdiklerimin zirvesidir kendisi. O içsel buhranın yaratıcılığını tetiklemesi ile uğraşırken ürünlerini onu daha çok tetiklemeden nasıl yaratırdık?

Bu yazı işte o gri alanı aydınlatacak, hazırsanız başlayalım?

İlk “Picasso’nun Bir İş Analisti Olsaydı?” sorusunun cevabına bakalım 🙂

1. Parçalanmış Yapı & Çoklu Perspektifler Nasıl Yapılanmalı?

• Analiz Süreci: Picasso’nun Kübizm’de yaptığı gibi, iş analisti de bir ürünü veya iş sürecini tek bir bakış açısıyla değil, birçok farklı perspektiften incelerdi. Bu, geleneksel analiz yöntemlerinden uzaklaşıp daha çok parçalanmış, farklı bileşenlerin bir araya geldiği bir analiz modeli olurdu. İş akışları ya da kullanıcı gereksinimleri, tek bir doğrusal süreç olarak değil, farklı yönlerden ele alınarak yeniden yapılandırılabilirdi.Böylelikle birden fazla kullanıcı iç görüsünü almalı ve bunları not alarak ilerleyebilirdi.
• Ürün Tasarımı: Kullanıcı arayüzü ve deneyimi, Picasso’nun tablolarındaki gibi birden fazla bakış açısını birleştiren, sıradışı bir yapıda olurdu. Belki de bir arayüz, kullanıcıya alışılmışın dışında bir deneyim sunar ve her bileşeni farklı bir açıdan ele alırdı.Daha modüler bir yapı ile bu bakış açılarını kurgulayabileceği deneyimi eklerdi.
• Farklı Kullanıcı Senaryoları: Teknik analizi yaparken her kullanıcının sisteme farklı bir açıdan yaklaşabileceğini göz önünde bulundurarak, her senaryo için ayrı bir perspektif oluşturmak. Bir kullanıcı sistemi mobil cihazdan kullanırken, diğeri masaüstü bilgisayardan aynı sistemi farklı deneyimlemesini sağlardı.
• Sistem Akışlarında Çok Katmanlı Yaklaşım: Bir süreci tek bir hat üzerinde tasarlamak yerine, farklı katmanlar ve etkileşimler arasında bağlantılar kurarak, sistem akışının daha çok boyutlu hale gelmesini sağlayabilirdi.

2. Yaratıcılık & Yenilikçilik Nasıl Ürüne Aktarılmalı?

• İnovatif Çözümler: Picasso’nun sanatı sınırları zorlayan bir yapıya sahip olduğu için, analisti de yenilikçi ve alışılmışın dışında çözümler üretmeye odaklanırdı. Geleneksel iş modellerinin dışına çıkarak, kullanıcı ihtiyaçlarını veya iş problemlerini çözmede sıradışı yollar denerdi. Belki de farklı işlevler birleştirilir, iş süreçleri modüler bir yapı kazanır ve sistemler arası entegrasyonlar daha yaratıcı yollarla sağlanırdı.Daha az maliyet ile farklı tekinik mimariler kurgulayabilirdi.
• Beklenmedik Yaklaşımlar: Analist, her zaman klasik kullanıcı beklentilerinin dışına çıkarak, kullanıcının beklemediği ancak faydalı olacak özellikler ekleyebilirdi. Picasso’nun sanatında olduğu gibi sürpriz öğeler, bir ürünün kullanımı sırasında farklı etkileşimlerle karşımıza çıkabilirdi.
• Veri Görselleştirme: Picasso’nun soyut sanatındaki yaklaşımı benimseyen bir iş analisti, karmaşık verileri sanatla yorumlayarak anlaşılır hale getirebilirdi. Örneğin, veri analizlerini görselleştirirken grafiksel unsurları yaratıcı yollarla kullanabilir ve bunların çıktılarınıda sanatın bir yerinde paylaşarak kullanıcıyı kendisi ile bir hikaye oluşturabilirdi.

3. Soyutlama ve Simgesellik

• Analitik Modellerde Soyutlama: Picasso’nun soyutlama tarzı, bir analistin de ürünün veya sürecin özünü simgesel olarak ifade etmesine ilham verebilirdi. Analist, karmaşık süreçleri veya büyük veri yığınlarını, kullanıcılar için daha sade ve anlaşılır simgelere dönüştürebilirdi. Verilerin ve gereksinimlerin soyutlanarak temel sorunların öne çıkarıldığı bir analiz yöntemi benimsenirdi.
• Minimalist Yaklaşımlar: Gereksinimlerin ve işlevlerin derinlemesine analiz edilip gereksiz detaylardan arındırılmış minimalist bir yaklaşım olabilir. Bu, Picasso’nun sanatında objeleri en temel bileşenlerine indirgeyip yeniden yapılandırdığı gibi, iş süreçlerinde de gereksiz karmaşıklıkların ortadan kaldırılması anlamına gelir ve böylelikle uygulamayı daha hızlı kullanıcı ile buluşturabilirdi.
• Soyutlama: Bir teknik sürecin gereksinimlerini veya işleyişini küçük ve basit parçalar halinde açıklamak gerekir. Örneğin, bir API’nin nasıl çalıştığını simgesel bir dille anlatmak ya da bir veri tabanı işlemini görsel bir şema ile basitleştirmek gibi.
• Teknik Süreçlerin Görselleştirilmesi: Picasso’nun görsel diline uygun olarak, karmaşık teknik süreçleri bir dizi grafik veya şema ile görselleştirerek açıklamasını sağlamak şu katkıyı sağlardı teknik detayların Picasso’nun anlayabileceği ve yorumlayabileceği bir şekilde sunulmasını ve müşteriyi ikna edecek bir ürün çıkarmasını destek olurdu.

4. Yapısal Yenilikler

• Modüler ve Esnek Yapı: Picasso’nun eserlerinde gördüğümüz yapısal değişiklikler, iş analistinin de ürün geliştirme sürecine esnek ve modüler bir bakış açısı getirmesine yol açardı. Bu, farklı modüllerin bir araya gelerek tek bir ürün oluşturduğu, kullanıcıların ihtiyaçlarına göre farklı kombinasyonlarla kullanılabilen bir ürün anlamına gelir. Her modül farklı bir işlevi simgeler ve bu modüller Picasso’nun tablolarındaki gibi farklı açıları yansıtabilir.
• Alternatif Teknolojilerin Değerlendirilmesi: Eğer bir teknoloji sınırları zorluyorsa, Picasso’nun yaratıcılığına uyacak şekilde, farklı alternatifler keşfetmek önemli olurdu. Örneğin, daha geleneksel bir çözüm yerine yeni bir teknoloji veya daha deneysel bir yöntem tercih edilebilirdi.
• Simülasyonlar ve Prototipler: Teknik riskleri değerlendirmek için, Picasso’nun beklediği sonuçları daha iyi görmek adına simülasyonlar veya prototipler kullanılarak sistemin nasıl çalışacağını yaratıcı bir şekilde denemekde yapılan ürünün kullanılabilirliğini doğru analiz etmesini sağlardı.

5. Kullanıcı Deneyiminde Sanat ve Estetik

• Estetik Odaklı Deneyim: Picasso’nun bir analisti, sadece işlevsellik değil, aynı zamanda estetiği de ön planda tutardı. Kullanıcı arayüzleri alışılmışın dışında, yaratıcı görsellerle dolu, sanatsal bir deneyim sunardı. Belki de arayüzdeki elementler, bir sanat eseri gibi tasarlanır ve kullanıcının sisteme estetik bir bakış açısıyla yaklaşmasını sağlardı.
• Duyusal Etkileşimler: Analist, ürünün her bir etkileşim noktasında kullanıcılara farklı duyusal tepkiler sunan yaratıcı çözümler geliştirebilirdi. Örneğin, arayüzdeki butonlar veya menüler sadece tıklanacak işlevsel araçlar değil, aynı zamanda bir sanat eserinin parçası gibi hissedilebilirdi.
• Değişken Arayüz Elemanları: Kullanıcının ihtiyaçlarına veya tercihlerine göre arayüzdeki bileşenlerin düzenlenmesi ve değiştirilebilmesi. Picasso’nun her resminde farklı bir estetik anlayış olduğu gibi, arayüz de esnek ve özelleştirilebilir olmalıydı.
• Fonksiyonel ve Estetik Uyumluluk: Kullanıcı arayüzünde fonksiyonelliği kaybetmeden estetik açıdan tatmin edici bir tasarım ortaya koymak. Analistin teknik analizde hem görsel tasarımcılara rehberlik etmesi hem de teknik gereksinimlerle uyumlu bir yapı oluşturması gerekirdi.

6. Kaosu Yönetmek ve Yaratıcı Kargaşa

• Dinamik ve Kaotik Yapılar: Picasso’nun eserlerindeki kaotik yapı, analistin de ürün veya süreçleri sabit bir düzen içinde değil, değişken ve dinamik bir yapıda ele almasına yol açardı. Bu, bir üründe sürekli evrim geçiren ve kullanıcının etkileşimlerine göre şekillenen bir yapı anlamına gelebilirdi. Kullanıcılar, sabit bir yapı yerine sürekli değişen, gelişen ve yenilenen bir sistemle karşılaşabilirdi.
• Kapsamlı Test Süreçleri: Teknik analizin ardından, sistemin farklı kullanıcılardan gelen geri bildirimlerle nasıl daha iyi hale getirilebileceğini test etmek. Bu süreçte, sürekli değişime ve gelişime açık olmasıda bize bambaşka ürünler sunmasınına önünü açardı.

Bu minvalde bakıldığında Picasso’nun teknik bir analisti, sanatsal bir bakış açısıyla teknik gereksinimlerin derinlemesine analizini yapar, ancak bunu yaparken yaratıcılığı ve esnekliği korumayı başarırdı. Böylece teknik detaylar, işlevsel olmanın ötesinde, Picasso’nun vizyonunu yansıtan özgün ve yenilikçi bir ürün ortaya çıkarırdı.

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="4"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>Picasso’nun Bir İş Analisti Olsaydı? yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

Bu durumu aktarmadan önce kısa da olsa Product Backlog nedir? biraz ondan bahsedelim.

Product Backlog (PB); yaratılmış olan ürünün müşterinin kullanımı boyunca sorunsuz bir şekilde çalışmasını sağlayan,müşteriden gelen veya ürünün gelişen teknoloji ile birlikte sürekli iyileştirilen ürünün yazılıma aktarılacak işlerin listesidir.

PB ler dinamik bir yapıdadır. değişen teknoloji ve taleplere ayak uydurabilir formatta olmalıdır.

PO müşterilerinden ve paydaşlarından taleplerini toplayarak bir talep listesi oluşturur. Bu talepleri daha sonrasında kendi içinde clusterlayıp benzer özellikteki talepleri bir alanda toplar. Ardından taleplerin süreçsel olgunluğuna, yaratacağı katma değere ve kullanıcının işlem yapma kolaylıklarıda göz önüne alınarak bir sıralama oluşturulur.

PB ye kaydedilen her bir kaleme “Product Backlog Item (PBI) denir. Product Owner, Product Backlog’u yönetmekle sorumlu olan tek kişidir. Listenin yönetimi şunları içerir:

• Product Backlog Item’larını (kalemleri) net ve kabul kriterlerinin hepsinin olmasını sağlamak.
• Product Backlog’daki Item’ları, hedefleri ve görevleri en pratik ve aciliyetine göre sıralanmalı
• Developer Team’in ortaya çıkaracağı kapasitesi ile de doğru orantılı olacak şekilde öncelik adımlarını belirlemeli
• Product Backlog’un tüm scrum takımı ve paydaşlar için görünür, şeffaf ve anlaşılır olmasını sğalamak ve scrum takımının bir sonraki sprinte alacağı işlerinde jirada yer almasını sağlamak
• Scrum takımının Product Backlog’daki itemları anlaşılır sağlamak ve sınırları iyi belirlemesi gerekmektedir.

İdeal bir Product Backlog’da yer alan maddeler nelerdir diye araştırdığımızda, Bill Wake‘in INVEST modeline karşımıza çıkıyor. Bu model bir user storynin en anlaşılır ve sade biçimde ele alınma biçmi konusunda global standartlardan birisi olarak kabul edilir.

Bir user storynin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekliliğini savunur:

• I: Independent (Bağımsız)
• N: Negotiable (Tartışmaya açık)
• V: Valuable (Değer taşıyan)
• E: Estimable (Tahmin edilebilen)
• S: Small (Küçük)
• T: Testable (Test edilebilen)

Bunların dışında bu talepleri paydaşlardan toplarkende aşağıdaki başlıklar çerçevesinde toplanması önerilir. Çünkü bu başlıklar çerçevesinde gelen talepler hem şefaf hem de scrum takımının puanlama aşamasında daha hızlı netleşmesini sağlayacaktır.

• Talep İçeriği
• Hangi Süreç Adımı (Döküman no)
• Kullanıcak Kullanıcılar
• Hangi Ekranlarda Geliştirme Yapılacak
• Amaç
• Kabul Kriterleri

Son olarak da biraz Epics den ve fonksiyonel olan/olmayan gereksinimlerden de bahsederek yazımızı tamamlayalım.

Epic’ler; yapılması planlanan bir veya daha fazla yeni fonksiyonların veya yazılım tipinin gruplanması ile oluşur. Birden User story’nin aynı başlığın altında toplanarak çalışılan fonksiyonun parçalarının takip edilmesini kolaylaştırır.

İş analizi süreçlerinde ve PBI ye gelen maddelerin analizleri çerçevesinde, fonksiyonel ve fonksiyonel olmayan gereksinimlerin tanımlanması kritik öneme sahiptir. Bu iki gereksinimin tanımlanması için bazı yöntemler bulunmaktadır.

Fonksiyonel Gereksinimler:

Tanımlama: Fonksiyonel gereksinimler, sistemin ne yapması gerektiğini belirtir. Bunlar, kullanıcı işlemleri, veri işleme ve iş mantığı gibi sistem işlevlerini içerir.

Yöntemler:

• Kullanıcı Hikayeleri ve Senaryolar: Kullanıcıların sistemi nasıl kullanacaklarını anlatan hikayeler ve senaryolar oluşturun.
• Veri Akış Diyagramları: Sistemin nasıl veri alıp işleyeceğini ve çıktılarını nasıl vereceğini gösteren diyagramlar kullanın.
• İşlevsel Modelleme: Sistemin işlevsel bileşenlerini ve bunların nasıl etkileşime gireceğini modelleyin.

Fonksiyonel Olmayan Gereksinimler:

Tanımlama: Fonksiyonel olmayan gereksinimler, sistemin nasıl çalışması gerektiğini belirtir. Bunlar, performans, güvenlik, kullanılabilirlik ve uyumluluk gibi kalite özelliklerini içerir.

• Kalite Özellikleri Çerçevesi: Sistemin performans, güvenlik, kullanılabilirlik gibi farklı kalite özelliklerini belirleyin.
• Standartlar ve Kılavuzlar: Uygun endüstri standartlarını ve kılavuzlarını kullanarak gereksinimleri tanımlayın.
• Gözden Geçirme ve Değerlendirme: Uzmanlar tarafından yapılan gözden geçirmeler ve değerlendirmelerle gereksinimlerin uygunluğunu kontrol edin.

Her iki tür gereksinimin belirlenmesinde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, gereksinimlerin açık ve ölçülebilir olmasıdır. Ayrıca, gereksinimlerin ilgili paydaşlarla etkili bir şekilde iletişimini sağlamak ve gerektiğinde revize etmek de önemlidir. Böylelikle PBI ninde dinamikliğine katkı sağlamış olmaktadır.

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="3"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>Product Backlog Nasıl Yönetilir? yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.

Bir çok analiz metodu işimizi çözmemizdeki en büyük silah. Peki bir iş analistinin en büyük silahları neler gelin birlikte görelim.

Bu yazı biraz hap bilgilerin olduğu kendimin sıklıkla kullandığı analiz gereçlerini yazdım. Hatta yazının ilerleyen yerlerinde ufak süprizler bile ekledim 🙂

Miro

Sanırım en çok kullandığım ve severek kullandığım bir akış çizme uygulaması. Lisansı birazcık tuzlu olsada 7 günlük kullanım süreleri de iş görüyor. Ben en çok, toplantı alanı ve beyaz tahta kısıtlamaları olmadan, ortak konumlandırılmış, formatlar, araçlar, kanallar ve zaman dilimleri arasında iletişim kurmasına ve iş birliği yapmasına olanak tanıyan modern çalışma ortamı sağlamasını seviyorum. Belki ilerleyen haftalarda Miro ya özel bir yazı bile yazabilirim.

Uygulama linki: https://miro.com/tr/

Draw.io

Bu uygulamayı da ekipten bir arkadaşım tarafından öğrenmiştim. Bir Miro değil ama kullanışlı bir akış çizmek, algoritma yürütmek için kolay bir arayüzü var. Ücretsiz olması en büyük artısı. Dilerseniz masaüstünüze de indirebiliyorsunuz ve çalışmalarınızı da rahatlıkla kaydedebilirsiniz.

Uygulama linki: https://app.diagrams.net/

Balsamiq

Balsamiq sanırım bir çok şirketin en çok kullandığı ücretli bir tasarım uygulaması. Ücretsiz bir demosu var ama oda sınırlı bir süre. Bu uygulama analizini yapmış olduğunuz ekranların tasarımını kolay bir şekilde draftını çıkarmak açısından zengin bir içerik sunuyor. Merak edenler için uygulama linkini bırakıyorum

Uygulama linki: https://balsamiq.com/wireframes/

Figma

Bu program ile çok yeni tanıştım gerçek zamanlı web tabanlı bir tasarım aracı ama ücretli bir program, eski tasarımları 30 güne kadar tutabiliyor denedikçe buraya notlarımı güncellerim.

Uygulama linki: https://www.figma.com

Power BI

Analizlerinizi yaptınız uygulamanızın çıktılarını hızlı ve pratik bir şekilde bir dashboard ekranında görmek istiyorsunuz. O zaman size güzel bir öneri Power BI en büyük yardımcınız olucaktır. Çalıştığım kurumda raporları artık bu platform üzerinden yapmaya çalışıyoruz öğrenme sürecinde de youtube da takip ettiğim @glkakademi tavsiye ederim yalın ve akıcı bir dili var. Aşağıya kanalın adresini bırakıyor olacağım.

Youtube Kanal Linki: https://www.youtube.com/@glkakademi

Şimdi süreci çizdik tasarım yaptık asıl şimdi işin civcivli kısmı olan kodsal uygulamalara. Yazılım ekibine verilecek tasarımlar ve analizler tamamlandıktan sonra ilgili uygulamanın tablolarını tasarlamak ve belkide kodsal sorgularını yazmak içinde SQL ve kimi zamanda Python bilmek gerekebiliyor.

Miuul

Miuul eğitim platformunda 2 tane program için size 1 Mart 2023 tarihine kadar geçerli kupon bu yazıda paylaşıyorum.

Sql ve Python öğrenmek için artık çok fazla eğitim ve video kaynak var. Bu programları ustalarından öğrenmek isterseniz ve tek seferde bu işi halletmek isterseniz Miuul size iyi bir kaynak. Kendimde bir fiil eğitim alan ve deneyimleyen biri olarak gönülden tavsiyemdir.

Uygulama Linki: https://miuul.com/

Veri Bilimi için Python Programlama : https://miuul.com/veri-bilimi-icin-python-programlama

MS SQL Sorgulama : https://miuul.com/ms-sql-sorgulama

Bu uygulamalar benim kendi deneyimlediğim ve sıklıkla kullandıklarımdı. Eğer sizlerinde bunların dışında önerebileceğiniz uygulamalar var ise bu yazıyı güncellerim.

<span class="bsf-rt-reading-time"><span class="bsf-rt-display-label" prefix="Okuma Süresi"></span> <span class="bsf-rt-display-time" reading_time="3"></span> <span class="bsf-rt-display-postfix" postfix="dk"></span></span>Bir İş Analistinin En Büyük Silahı? yazısı ilk önce Ofistekiler üzerinde ortaya çıktı.