Kilogram Öldü, Yaşasın Yeni Kilogram!

Evet yanlış okumadınız, 16 Kasım 2018 tarihinde Fransa’nın Versay şehrinde düzenlenen “Genel Ölçüler ve Ağırlıklar” konferansında yapılan oylama ile Kilogramın tanımı ve ölçüm şeklinin resmen değişmesine karar verildi.

Bir bakalım ne idi KG?

KG, 1889’dan bu yana platin ve iridyum alaşımı bir yığının kütlesi üzerinden ölçülüyordu. Büyük K (Le Grand K) olarak da adlandırılan tek gerçek prototipi iç içe üç tane hava geçirmez cam kavanozun içinde, sabit sıcaklık altında Fransa’ da bir mahzende kilitli tutuluyordu. Zavallı kilogram… İlk model yapıldığında tüm dünyada ölçümlerin aynı olabilmesi için 40 kopya daha üretilmiş ve ülkelerde benzer koşullar altında korunmakta imiş. Merak edenler için bizimki 54. kopya. Nasıl yani az önce 40 kopya diyordum? Efendim bizimki kopyanın da kopyası ama güvenilir merak etmeyin halen  Tübitak Ulusal Metroloji Enstitüsünde muhafaza ediliyor…

Gerçekten merak edenleriniz var mıydı? Kilogram nasıl ölçülür, değişken mi? Mahalle esnafınız ya da baskülünüz acaba sizi kandırıyor mu? Ben kendi adıma cevap vereyim, değiştiği haberini okuyana kadar aklımın köşesinden geçmemişti bu sorular.

Peki neden değiştirmeyi istediler bilim insanları?

Değişimin önemli nedeni, Büyük K’ nın sabit olmaması. Oluşturulduğundan beri yaklaşık 50 mikrogram (yani bir kirpik kütlesi) kaybettiği ölçümlenmiş. Bizim için hala kilogram, kilogram olsa da bu azalma nanoteknoloji kullanılan bütün alanlarda sapmalara sebep olabilecek bir miktar. Değişikliğin orijinal prototipte mi yoksa kopyalarda mı olduğu açıklanmamış ama ne fark eder ki? Bu kadar özenle korunan KG prototipleri bile zamandan ve şartlardan etkilenebiliyor. Buradan KGı değiştiren hayatın bize neler yapabileceği konusuna geçip, sizinle uzun uzun goy goy yapmak isterdim ama yapamam, konu çok ciddi.

Tamam biraz da yeni hesaplamadan bahsedip bağlıyorum konuyu.

Yeni tanım ve hesaplama artık uzayda bile değişmeyen Planck sabiti ile yapılacak. Planck sabiti (h) fotonların enerjileri (E) ile frekansları (ν) arasındaki sabit orandır: E=hν. Einstein’ın ünlü E=mc2 formülünü çoğunuz hatırlıyordur. Hah işte eşitleyin bunları M yi çekin, o kütle. Yapamadınız mı? O zaman Kible balansını kullanmayı deneyin. Kible balansı kuantum mekanik bir bükülme ile, bir nesnenin kütlesi tarafından uygulanan mekanik enerjiyi, eşdeğer miktarda elektrik enerjisi ile eşitleyerek denge kurar.

kibble balance ile ilgili görsel sonucu
Kible Dengesi Makinesi

Şimdi iş bilim insanlarının Planck sabitini (6.62607015 × 10-34m2 kg/s.)  sıfıra en yakın hata payı ile hesaplamasına kaldı. Bunun için son tarih 20 Mayıs 2019.

20 Mayıstan sonra hayatımızda neler değişecek?  Kilograma artık başka bir isimle mi hitap edeceğiz? Bu soruların cevapları henüz net değil, hep beraber bekleyip göreceğiz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir